Güneydoğu Asya'da sağlık sistemleri artan nüfus ve kronik hastalıklarla boğuşurken, Vietnam öz bakım (self-care) konusunda attığı adımlarla dikkat çekiyor. Yeni yayımlanan bir araştırmaya göre Vietnam, dünya genelinde öz bakım hazırlığı endeksinde en üst sıralarda yer alıyor. Bu durum, ülkenin sağlık hizmetleri üzerindeki baskıyı hafifletme potansiyeline işaret ediyor. Çalışma, bireylerin kendi sağlıklarını yönetme becerilerini ve bu yönde destekleyici politikaları değerlendiriyor. Vietnam'ın bu başarısı, yalnızca bölgesel değil küresel ölçekte de sağlık sistemlerine yeni bir model sunabilir.
Vietnam'ın öz bakım hamlesi
Singapur merkezli sağlık danışmanlık firması Economist Impact tarafından hazırlanan rapora göre Vietnam, öz bakım hazırlığında 24 ülke arasında ilk beşte yer alıyor. Raporda; sağlık okuryazarlığı, dijital sağlık altyapısı, koruyucu sağlık hizmetleri ve bireysel sorumluluk bilinci gibi kriterler baz alındı. Vietnam, özellikle sağlık bilincinin artırılması ve toplum temelli sağlık programlarının yaygınlaştırılması konularında öne çıkıyor. Ülkede son yıllarda uygulanan aşı kampanyaları ve halk sağlığı bilgilendirme çalışmaları, bireylerin sağlıklarını koruma konusunda daha bilinçli hale gelmesini sağladı.
Vietnam Sağlık Bakanlığı, 2021 yılında ulusal sağlık programlarını öz bakım odaklı olarak yeniden yapılandırdı. Bu kapsamda; evde sağlık takibi, kronik hastalıkların kendi kendine yönetimi ve dijital sağlık uygulamalarına erişim gibi konularda yeni politikalar devreye alındı. Özellikle kırsal bölgelerde sağlık hizmetlerine erişimin zor olduğu gerçeği göz önünde bulundurularak, telefon tabanlı danışmanlık hatları ve mobil sağlık uygulamaları yaygınlaştırıldı. Bu girişimler, hastanelerin yükünü azaltırken, hastaların da tedavi süreçlerine daha aktif katılımını teşvik ediyor.
Bölgesel etki ve küresel bağlam
Vietnam'ın bu başarısı, Güneydoğu Asya'da benzer demografik ve ekonomik koşullara sahip ülkeler için örnek teşkil ediyor. Endonezya, Filipinler ve Tayland gibi ülkelerde sağlık sistemlerinin üzerindeki baskı, pandemi sonrasında daha da belirgin hale geldi. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), öz bakımın sağlık sistemlerinin sürdürülebilirliği açısından kritik rolünü sıklıkla vurguluyor. Özellikle yaşlanan nüfus ve artan kronik hastalık yükü nedeniyle, sağlık hizmetlerinin maliyet ve insan kaynağı açısından sürdürülebilirliği büyük bir sorun. Vietnam'ın deneyimi, bu sorunun çözümünde bireysel katılımın artırılmasının önemini ortaya koyuyor.
Küresel olarak, öz bakım pazarının 2025 yılında 550 milyar doları aşması bekleniyor. Bu alanda lider konumda olan çok uluslu şirketler, özellikle Asya-Pasifik bölgesini büyüme fırsatı olarak görüyor. Vietnam'da gelir seviyesindeki artış ve kentsel nüfusun genişlemesi, sağlık ürünleri ve hizmetlerine talebi de beraberinde getiriyor. Bu durum, ekonomik anlamda da yeni fırsatlar sunuyor. Bununla birlikte, uzmanlar öz bakımın sağlık eşitsizliklerini artırma riskine de dikkat çekiyor. Eğitim ve gelir düzeyi düşük kesimlerin, dijital sağlık araçlarına erişimde geride kalabileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vietnam'ın öz bakım konusundaki atılımı, Türkiye için de önemli dersler içeriyor. Türkiye'de sağlık sisteminin en büyük sorunlarından biri, hastanelerin aşırı yoğunluğu ve özellikle kronik hastalıkların yönetimindeki maliyetler. Sağlık Bakanlığı'nın koruyucu sağlık hizmetlerine verdiği önem son dönemde artıyor; ancak öz bakım kültürünün geliştirilmesi ve dijital sağlık okuryazarlığının yaygınlaştırılması konusunda daha fazla ilerleme kaydedilebilir. Türkiye'nin güçlü dijital altyapısı, bu alanda önemli bir avantaj sağlıyor. Ayrıca, sağlıkta dönüşüm programının ardından sağlık hizmetlerine erişimin artması, bireysel sağlık sorumluluğunun (self-care) teşvik edilmesiyle desteklenebilir. Bölgesel düzeyde de Türkiye'nin öz bakım politikaları geliştirerek sağlık sisteminin verimliliğini artırması, diğer ülkelere de örnek olabilir.
