Güney Sudan Devlet Başkanı Salva Kiir, 22 Eylül Pazartesi günü geç saatlerde ülkenin seçim yasasında değişiklik öngören düzenlemeyi imzaladı. Yapılan değişikliklerle, seçimlerin yapılabilmesi için kalıcı anayasanın tamamlanması ve ulusal nüfus sayımının gerçekleştirilmesi şartı ortadan kaldırıldı. Bu adım, ana muhalefet koalisyonu tarafından reddedildi. Karar, Aralık ayında yapılması planlanan genel seçimler öncesinde ülkedeki siyasi gerilimi artırdı.
Seçim Yasası Değişikliğinin Arka Planı
Güney Sudan, 2011 yılında Sudan'dan ayrılarak bağımsızlığını kazanmasının ardından ilk kez 2015 yılında seçim yapmayı planlamıştı. Ancak iç savaş, siyasi istikrarsızlık ve ekonomik çöküş nedeniyle seçimler sürekli ertelendi. 2018 yılında imzalanan barış anlaşması, geçiş dönemi hükümeti kurulmasını ve seçimlerin 2024 yılı Aralık ayında yapılmasını öngörüyordu. Ancak kalıcı anayasanın hazırlanması ve nüfus sayımı gibi ön koşullar, seçim takvimini belirsizliğe sürüklüyordu.
Devlet Başkanı Kiir'in imzaladığı değişiklikler, bu ön koşulları ortadan kaldırarak seçimlerin zamanında yapılmasının önünü açmayı amaçlıyor. Hükümet yetkilileri, değişikliğin seçim sürecini hızlandıracağını ve ülkenin demokratik geçişini tamamlayacağını savunuyor. Ancak muhalefet, bu adımın anayasal düzeni ve seçimlerin meşruiyetini zedeleyeceğini belirtiyor.
Ana muhalefet koalisyonu, değişikliklerin barış anlaşmasının ruhuna aykırı olduğunu ve seçimlerin adil olmayacağını öne sürdü. Muhalefet sözcüleri, kalıcı anayasa ve nüfus sayımı olmadan yapılacak bir seçimin, ülkedeki etnik ve bölgesel dengeleri gözetmeyeceğini, dolayısıyla çatışma riskini artıracağını ifade etti. Koalisyon, uluslararası toplumu da bu değişikliklere karşı tutum almaya çağırdı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Güney Sudan, Doğu Afrika'nın en kırılgan ülkelerinden biri olarak bölgesel istikrar açısından kritik bir konumda. Ülkedeki siyasi gelişmeler, komşu ülkeler Uganda, Kenya, Sudan ve Etiyopya'yı doğrudan etkiliyor. Özellikle Sudan'daki iç savaş ve insani kriz, Güney Sudan'a yönelik mülteci akınını artırmış durumda. Seçim sürecinin sağlıklı işlememesi, bölgede yeni bir istikrarsızlık dalgası yaratabilir.
Uluslararası toplum, özellikle Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği ve ABD, Güney Sudan'daki seçim sürecini yakından takip ediyor. Batılı ülkeler, seçimlerin özgür ve adil olması için kalıcı anayasa ve nüfus sayımı gibi unsurların önemini vurguluyordu. Ancak Kiir hükümeti, bu şartların yerine getirilmesinin yıllar alacağını, bu nedenle seçimlerin ertelenmemesi gerektiğini savunuyor. Bu durum, uluslararası aktörler ile Güney Sudan yönetimi arasında bir anlaşmazlık yaratabilir.
Güney Sudan ekonomisi, petrol gelirlerine büyük ölçüde bağımlı. Ancak iç savaş ve yolsuzluk nedeniyle ekonomik kalkınma sekteye uğradı. Seçim belirsizliği, yatırımcı güvenini olumsuz etkileyerek ülkenin ekonomik toparlanmasını geciktirebilir. Ayrıca, seçimlere giden süreçte yaşanabilecek siyasi istikrarsızlık, insani yardımların ulaştırılmasını da zorlaştırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika Boynuzu'nda son yıllarda artan diplomatik ve ekonomik varlığıyla Güney Sudan'daki gelişmelere uzak değil. Türkiye, 2011'de bağımsızlığını tanıdığı Güney Sudan'da büyükelçilik açmış, insani yardımlar ve kalkınma projeleri yürütmüştür. Seçim sürecinin istikrarsızlığa yol açması, Türkiye'nin bölgedeki yatırımlarını ve insani yardım faaliyetlerini riske atabilir. Ayrıca, Güney Sudan'ın istikrarı, Kızıldeniz ve Doğu Afrika'daki güvenlik dengeleri açısından Türkiye için önem taşıyor. Türkiye, seçimlerin barışçıl ve meşru bir şekilde tamamlanması için taraflara diyalog çağrısı yapabilir. Bölgede artan Çin ve Rusya etkisi karşısında Türkiye'nin aktif diplomasisi, Afrika'daki stratejik konumunu güçlendirebilir.
