Güney Kore'den yurt dışına evlat edindirilen on binlerce kişi, hükümetin geçmişte yaşanan usulsüzlükleri kabul etmesine rağmen adalet ve hesap verebilirlik taleplerini sürdürüyor. 1950'lerden 1980'lere kadar Kore Savaşı sonrası dönemde Batılı ülkelere gönderilen evlatlıkların çoğu, ailelerinden zorla alındıklarını veya kayıtlarının tahrif edildiğini iddia ediyor. Seul yönetimi 2023'te bu konuda bir insan hakları ihlali olduğunu kabul etti, ancak mağdurlar adalet mekanizmasının işlemediğini ve tazminatın yetersiz olduğunu belirtiyor. Bu durum, Kore toplumunda sarsıcı bir hesaplaşmayı tetiklerken, uluslararası evlat edinme sisteminin karanlık yüzünü de gün yüzüne çıkarıyor.
Arka Plan: Savaş Sonrası Evlat Edindirme Dalgası
Kore Savaşı (1950-1953) sonrasında yoksulluk ve savaş yetimleriyle başa çıkmak isteyen Güney Kore hükümeti, Batılı ailelere çocuk göndermeyi teşvik etti. Özellikle ABD, Kanada ve Avrupa ülkelerine 200 binden fazla çocuğun gönderildiği tahmin ediliyor. Ancak yıllar sonra ortaya çıkan belgeler, birçok çocuğun gerçekten yetim olmadığını, ailelerinden habersiz veya rızaları alınmadan evlat verildiğini gösterdi. Kimi durumlarda çocukların kaçırıldığı, kayıtların sahte olduğu ve evlat edinme sürecinin sistematik bir biçimde kötüye kullanıldığı belirtiliyor. Bu durum, özellikle 2010'lardan sonra evlatlık olarak büyüyen bireylerin biyolojik ailelerini aramaya başlamasıyla gün ışığına çıktı.
Güney Kore hükümeti, 2023 yılında yayımladığı bir raporda “sistematik ihmaller ve insan hakları ihlalleri” olduğunu kabul etti. Ancak soruşturmalar sınırlı kaldı ve sorumlular hakkında herhangi bir yasal işlem yapılmadı. Mağdurlar, hükümetin özür dilemesinin üzerinden neredeyse bir yıl geçmesine rağmen somut adımların atılmadığını savunuyor. Kore'deki evlat edindirme kurumları ise geçmişteki uygulamaları savunurken, bugün itibarıyla sürecin düzeldiğini iddia ediyor. Fakat aktivistler, kurumların kayıtları açıklamadığını ve aile birleşimlerini engellediğini öne sürüyor.
Uluslararası Boyut ve Adalet Çağrıları
Bu mesele yalnızca Güney Kore'nin iç sorunu değil; ABD, Kanada, Avustralya ve Avrupa ülkelerindeki evlat edinilen binlerce kişi bu ülkelerde de adalet arayışında. Uluslararası insan hakları örgütleri, evlat edinilen bireylerin biyolojik ailelerine ulaşma hakkı ve tazminat talep etme hakkının tanınması gerektiğini vurguluyor. Özellikle ABD'de Kore kökenli evlatlıkların kurduğu dernekler, Kongre'ye dilekçe vererek soruşturma açılmasını istedi. Bazı ülkelerde ise sivil toplum kuruluşları, evlat edinme süreçlerinin bağımsız bir komisyon tarafından incelenmesi çağrısında bulunuyor. Kore hükümeti ise bu talepleri “geçmişe dönük yargılamaların zorluğu” gerekçesiyle geri çevirirken, yeni bir yasa tasarısı üzerinde çalıştığını belirtiyor. Ancak eleştirmenler, tasarının mağdurların taleplerini karşılamaktan uzak olduğunu söylüyor.
Küresel bağlamda, bu vaka uluslararası evlat edinme sisteminin yeniden düşünülmesine yol açıyor. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi, ülkeleri evlatlık verilen çocukların biyolojik ailelerini bulma haklarını garanti altına almaya çağırdı. Ayrıca, savaş ve yoksulluk bölgelerinden yapılan evlat edinmelerde benzer suiistimallerin yaşandığına dikkat çekiliyor. Kore örneği, evlat edinmenin bir insan ticareti biçimine dönüşebileceğini ve özellikle gelişmiş ülkelerdeki ailelerin bu çocukları “kurtarma” motivasyonunun sorgulanması gerektiğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’nin Güney Kore ile doğrudan bir evlat edinme ilişkisi bulunmamakla birlikte, bu haber küresel evlat edinme sistemindeki etik sorunlara dikkat çekmesi açısından önem taşıyor. Türkiye, özellikle Suriyeli mülteciler bağlamında savaş mağduru çocukların korunması konusunda hassas bir konumda. Bu tür uluslararası skandallar, Türkiye’nin çocuk haklarına yönelik politikalarında daha titiz davranması gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca, Kore’deki evlat edinme krizi, uluslararası insan hakları normlarının ihlal edildiği durumlarda Türkiye gibi ülkelerin de benzer mağduriyetler yaşanmaması için önlem alması gerektiğini gösteriyor. Türk diplomatik misyonlarının, özellikle yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının evlat edinme süreçlerinde doğabilecek hak ihlallerine karşı duyarlı olması beklenir.
