Güney Kore'de bireysel yatırımcılar, son dönemde artan hisse senedi alımları nedeniyle aracı kurumlardaki kredi limitlerine dayandı. Güney Kore Kalkınma Enstitüsü tarafından yayımlanan bir rapora göre, yerli aracı kurumlardaki marj kredisi borcu, düzenleyici sınır olan %100'e yaklaştı. Bu durum, piyasada yaşanabilecek bir düşüşte marj çağrılarının ve zorunlu satışların artmasına yol açarak oynaklığı daha da yükseltebilir.
Gelişmenin arka planı
Güney Kore borsası Kospi, geçen yılın aynı dönemine göre %12 değer kaybetti. Buna rağmen bireysel yatırımcılar, düşük faiz ortamı ve yüksek getiri arayışıyla hisse senedi alımına devam etti. Rapora göre, bireysel yatırımcıların kaldıraçlı işlemler için çektikleri kredilerin toplamı, nisan ayında 25 trilyon wona (yaklaşık 19 milyar dolar) ulaştı. Bu rakam, bir önceki aya göre %7, geçen yılın aynı dönemine göre ise %35 artış gösterdi. Aracı kurumlar, müşterilerine kredi kullandırmak için kendi öz sermayelerini kullanıyor ve düzenleyici kurallar nedeniyle bu kredilerin toplamı öz sermayenin %100'ünü geçemiyor. Şu anda sektör genelinde bu oran %98 seviyesinde bulunuyor.
Enstitü, bu durumun özellikle küçük yatırımcılar için risk oluşturduğunu belirtiyor. Yüksek kaldıraçlı pozisyonlar, piyasa düzeltilmeleri sırasında hızla marj çağrılarına yol açabiliyor. Yetkililer, bireysel yatırımcıları temkinli olmaya çağırırken, bazı aracı kurumlar yeni marj hesapları açmayı geçici olarak durdurdu. Benzer bir durum 2020 yılında ABD'de GameStop hisseleri etrafında yaşanan oynaklıkta da görülmüştü.
Bölgesel veya küresel boyut
Güney Kore, bireysel yatırımcıların piyasadaki etkinliği açısından Asya'da öne çıkıyor. Borsa işlem hacminin yaklaşık %70'i bireysel yatırımcılar tarafından gerçekleştiriliyor. Bu durum, piyasanın duygusal tepkilere ve kısa vadeli dalgalanmalara karşı kırılgan olmasına neden oluyor. Küresel çapta, merkez bankalarının faiz artırımları ve artan jeopolitik riskler nedeniyle hisse senedi piyasaları baskı altında. Güney Kore'deki bu kredi sıkışıklığı, ülke ekonomisinin ihracata bağımlı yapısı nedeniyle bölgesel ticaret ortaklarını da etkileyebilir. Özellikle çip ve otomotiv sektörlerinde faaliyet gösteren Güney Koreli şirketlerin hisseleri, zorunlu satışların yoğunlaşması halinde daha fazla değer kaybedebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Kore'deki bu gelişme, Türkiye'de bireysel yatırımcıların yoğun olduğu Borsa İstanbul için bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'de de enflasyon ve negatif reel faiz ortamında bireysel yatırımcılar hisse senedine yönelmiş durumda. Benzer bir kredi limiti sorunu olmasa da, yüksek kaldıraçlı işlemler ve aşırı iyimserlik piyasa riskini artırıyor. Güney Kore deneyimi, bireysel yatırımcıların korunması için düzenleyici tedbirlerin önemini bir kez daha hatırlatıyor. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelerdeki finansal kırılganlıkların birbirini tetikleyebileceği gerçeği, Türkiye'nin makro ihtiyati politikalarını gözden geçirmesini gerektiriyor.
