Güney Kore Savunma Bakanlığı, 26 Mayıs 2026 tarihinde yayımladığı resmi belgeyle, ülkenin nükleer enerjiyle çalışan ilk denizaltısını geliştirme hedefini duyurdu. Chang Bogo N Projesi adı verilen girişim, ülkenin ilk denizaltısının adını taşıyor ve 2030'ların ortasına kadar ilk nükleer saldırı denizaltısının (SSN) suya indirilmesini öngörüyor. Proje, Güney Kore'nin Kuzey Kore'nin artan denizaltı ve balistik füze tehditlerine karşı caydırıcılığını güçlendirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Chang Bogo N Projesi'nin Teknik ve Stratejik Detayları
Güney Kore Savunma Bakanlığı'nın yayımladığı belgeye göre, Chang Bogo N Projesi kapsamında inşa edilecek denizaltılar, nükleer enerjiyle çalışacak ve uzun süre su altında kalabilme kabiliyetine sahip olacak. Projenin toplam maliyeti ve denizaltıların teknik özellikleri henüz kamuoyuyla paylaşılmış değil; ancak uzmanlar, bu denizaltıların 3.000 tonun üzerinde bir deplasmana sahip olabileceğini ve Tomahawk benzeri seyir füzeleri taşıyabileceğini tahmin ediyor.
Güney Kore'nin nükleer denizaltı programı, ABD ile yapılan savunma işbirliği anlaşmaları çerçevesinde yürütülüyor. Washington, Seul'e nükleer enerji teknolojisi transferi konusunda yeşil ışık yakmış durumda. Ancak bu teknolojinin askeri amaçlarla kullanımı, uluslararası anlaşmalar ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi (NPT) rejimi açısından hassas bir konu. Güney Kore, mevcut durumda nükleer silah sahibi olmayan bir ülke olarak NPT'ye taraf; ancak nükleer denizaltılar, uranyum zenginleştirme ve plutonyum ayrıştırma teknolojilerini gerektirdiği için bu durum tartışmalara yol açıyor.
Savunma Bakanlığı belgesinde, projenin 'barışçıl amaçlar' taşıdığı ve nükleer silah üretimini hedeflemediği vurgulanıyor. Bununla birlikte, Güney Kore'nin nükleer denizaltı sahibi olması, Kuzey Kore'nin denizaltından balistik füze fırlatma (SLBM) yeteneklerine karşı bir yanıt olarak yorumlanıyor. Pyongyang, son yıllarda denizaltından ateşlenebilen balistik füzeler geliştirmiş ve bu füzeleri test etmişti.
Bölgesel Güç Dengeleri ve Asya-Pasifik'teki Yansımaları
Güney Kore'nin nükleer denizaltı sahibi olma girişimi, bölgesel güç dengelerini etkileme potansiyeli taşıyor. Çin, Hint-Pasifik bölgesinde artan deniz gücüyle dikkat çekerken, Japonya da savunma harcamalarını artırmış ve hipersonik füzeler gibi ileri teknoloji silahlara yatırım yapıyor. Güney Kore'nin nükleer denizaltıları, bu iki ülke arasında bir denge unsuru olarak görülebilir; ancak aynı zamanda bir silahlanma yarışını tetikleme riski de bulunuyor.
Japonya, 2023 yılında savunma doktrininde köklü değişiklikler yaparak düşman üslerine karşı saldırı kabiliyeti edinme kararı almıştı. Tokyo'nun da nükleer denizaltı programına ilgi duyduğu biliniyor; ancak Japon kamuoyu ve siyaseti bu konuda bölünmüş durumda. Öte yandan, Çin, nükleer denizaltı filosunu genişletmeye devam ediyor ve bu alanda ABD'den sonra dünyanın en büyük kapasitesine sahip. Güney Kore'nin bu alana girmesi, Çin'in bölgedeki deniz hakimiyeti iddialarına karşı bir meydan okuma olarak algılanabilir.
ABD, Güney Kore'nin nükleer denizaltı programını desteklerken, aynı zamanda nükleer yayılmanın önlenmesi konusunda hassasiyetini koruyor. Washington, Seul'e uranyum zenginleştirme ve plutonyum ayrıştırma teknolojilerini sağlarken, bu teknolojilerin sivil enerji üretimiyle sınırlandırılması için sıkı denetim mekanizmaları kurulması şartını koşuyor. Bu durum, Güney Kore'nin nükleer enerji alanındaki bağımsızlığını sınırlasa da, ABD ile stratejik ittifakını güçlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Kore'nin nükleer denizaltı programı, Türkiye açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel silahlanma eğilimleri ve nükleer teknoloji transferi konularında önemli bir emsal teşkil ediyor. Türkiye, kendi milli denizaltı projeleri (MİLDEN) kapsamında konvansiyonel denizaltılar geliştirirken, ileride nükleer denizaltı seçeneğini değerlendirebilir. Ayrıca, Güney Kore'nin NPT rejimi çerçevesinde nükleer denizaltı teknolojisi edinmesi, Türkiye'nin de benzer bir yol izlemesi durumunda karşılaşabileceği uluslararası engeller ve fırsatlar hakkında fikir veriyor. Bölgesel olarak, Doğu Akdeniz'de artan enerji rekabeti ve deniz gücü yarışı, Türkiye'nin denizaltı kabiliyetlerini geliştirme ihtiyacını ortaya koyuyor. Güney Kore'nin bu adımı, Türk savunma sanayii için teknoloji transferi ve işbirliği alanları da yaratabilir.
