Güney Kore'nin ihracatı, yapay zeka (YZ) çiplerine yönelik güçlü küresel talep sayesinde üst üste 16. ay artış göstermeye hazırlanıyor. Reuters'ın ekonomistler arasında yaptığı ankete göre, Aralık ayında ihracatın bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4,6 artması bekleniyor. Bu, Kasım ayındaki yüzde 1,4'lük artışın ardından ivme kazanmaya işaret ediyor. Anket, 10 ekonomistin tahminleriyle oluşturuldu ve veriler 1 Ocak'ta açıklanacak. Güney Kore, dünyanın en büyük bellek çipi üreticisi Samsung Electronics ve SK Hynix'e ev sahipliği yapıyor; bu şirketler YZ sunucuları ve veri merkezlerinde kullanılan yüksek bant genişliğine sahip bellek (HBM) çiplerinde küresel lider konumda.
Çip İhracatı ve Ekonomik Toparlanma
Güney Kore ekonomisi, yarı iletken ihracatına büyük ölçüde bağımlı. YZ teknolojilerine olan talep, 2023'ten bu yana çip fiyatlarını ve hacimlerini yukarı çekerek ülkenin ticaret dengesini destekledi. Merkez Bankası verilerine göre, 2024'ün ilk 11 ayında çip ihracatı yıllık bazda yüzde 45 artışla 120 milyar doları aştı. Bu performans, Güney Kore'nin GSYH büyümesine önemli katkı sağladı; ülke ekonomisi 2024'te yüzde 2,2 büyüdü. Ancak iç talep zayıf seyrediyor ve inşaat sektöründeki durgunluk risk oluşturuyor.
Ankete katılan ekonomistler, ihracattaki artışın büyük ölçüde çip sevkiyatlarından kaynaklandığını, otomobil ve petrokimya gibi diğer sektörlerin ise daha yavaş toparlandığını belirtiyor. Özellikle Çin'e yapılan ihracat, emlak krizi ve yavaşlayan büyüme nedeniyle baskı altında. Buna karşın ABD ve AB'ye yapılan çip ihracatı güçlü seyrini koruyor.
Hükümet, yarı iletken sektörüne yönelik teşvikleri artırarak küresel rekabette konumunu güçlendirmeyi hedefliyor. Geçtiğimiz ay açıklanan 2025 ekonomik politikası çerçevesinde, çip üretim tesisleri için vergi indirimleri ve altyapı yatırımları öngörülüyor. Ayrıca, ABD'nin Çin'e yönelik çip ihracat kısıtlamaları, Güney Koreli üreticiler için hem fırsat hem de risk oluşturuyor; zira Çin, Güney Kore'nin en büyük ticaret ortağı konumunda.
Küresel Yapay Zeka Yarışı ve Asya Ekonomileri
Güney Kore'nin ihracat performansı, küresel YZ yatırımlarındaki artışın bir yansıması. ABD'li teknoloji devleri Microsoft, Google ve Amazon, YZ modellerini eğitmek için muazzam miktarda HBM çipi satın alıyor. Bu talep, Güney Kore'nin yanı sıra Tayvan ve Japonya gibi Asya ekonomilerini de olumlu etkiliyor. Tayvan, TSMC üzerinden gelişmiş mantık çipleri üretiminde liderliğini sürdürürken, Japonya da çip üretim ekipmanları ve malzemelerinde kritik bir tedarikçi.
Ancak, Çin'in yerli çip üretimini artırma çabaları ve ABD'nin teknoloji ihracatına getirdiği kısıtlamalar, küresel çip tedarik zincirinde belirsizlik yaratıyor. Güney Kore, hem ABD hem de Çin ile dengeli ilişkiler yürütmeye çalışıyor. Son dönemde Çin'e yapılan çip ihracatında düşüş yaşanırken, ABD ve Avrupa'ya yönelik sevkiyatlar artıyor. Bu durum, Seul'ün ekonomik çıkarları ile jeopolitik baskılar arasında sıkışmasına neden oluyor.
Uzmanlar, 2025'te YZ çip talebinin güçlü kalmasını bekliyor. Ancak, olası bir küresel ekonomik yavaşlama veya teknoloji sektöründe yaşanabilecek bir düzeltme, Güney Kore ihracatını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Çin'in yerli HBM üretimine yönelik yatırımları uzun vadede rekabeti artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güney Kore'nin YZ çip ihracatındaki istikrarlı artış, küresel teknoloji tedarik zincirindeki Asya hakimiyetini pekiştiriyor. Türkiye, çip üretiminde henüz erken aşamada olsa da, savunma sanayii ve elektronik sektörü için kritik olan yarı iletken ithalatında Güney Kore'ye bağımlılığı sürüyor. Artan çip talebi, fiyatları yukarı çekerek Türkiye'nin ithalat maliyetini artırabilir. Öte yandan, Türkiye'nin yerli çip üretim projeleri (örneğin TÜBİTAK ve özel sektör iş birlikleri) için Güney Kore ile teknoloji iş birliği fırsatları doğabilir. Ayrıca, küresel YZ yatırımlarındaki artış, Türkiye'nin dijital dönüşümü ve veri merkezi yatırımları için ilham verici olabilir. Ancak, jeopolitik gerilimler ve tedarik zinciri kırılganlıkları, Türkiye'nin çip tedarikinde çeşitlendirmeye gitmesini zorunlu kılıyor.
