Güney Kore’de genç tüketiciler, bir zamanlar sıradan bir öğünün 12.000 won (yaklaşık 9 dolar) ya da daha fazlasına mal olduğu büyük şehirlerde, 8.000 wonun (5,40 dolar) altında yemek bulma çabasını sadece bir tasarruf yöntemi olmaktan çıkarıp adeta bir yarışa dönüştürdü. Kitle kaynaklı platform Geoji Haritası, kullanıcıların ultra-ucuz yemek mekanlarını paylaştığı interaktif bir haritayla bu akıma öncülük ediyor. Uygulama üzerinden kullanıcılar, kendilerinin veya başkalarının keşfettiği düşük fiyatlı restoranları, kafe ve büfeleri puanlayıp yorumluyor. Bu akım, Güney Kore’nin son dönemde yaşadığı yüksek enflasyon ve genç işsizliğinin bir yansıması olarak dikkat çekiyor.
Geoji Haritası ve 'Ekonomik Kısıtlama Oyunu'
Geoji Haritası, başlangıçta bir arkadaş grubunun küçük çaplı not paylaşımından doğdu. Kısa sürede binlerce kullanıcıya ulaşan platformda, kullanıcılar 8.000 won ve altına yemek buldukları yerleri işaretliyor. Bir öğünün 3.000 wona (2,5 dolar) kadar düştüğü yerler bile var. Platformun kurucularından Lee Ji-eun, 'Arkadaşlarım arasında 'kim daha ucuza yemek bulur' oyunu oynuyorduk. Sonra bunu herkes için faydalı bir araç haline getirmek istedik' diyor. Uygulama şu anda sadece Seul ve Busan’da aktif olsa da, kullanıcıların talebiyle diğer şehirlere de yayılması planlanıyor. Kullanıcılar, bu mekanları sadece fiyat ve lezzet açısından değil, aynı zamanda hijyen ve servis hızı gibi kriterlerde de değerlendiriyor.
Enflasyon ve Gençlerin Tasarruf Stratejileri
Güney Kore’de 2023 yılı boyunca yıllık enflasyon yüzde 3,6 civarında seyrederken, gıda fiyatları daha da hızlı arttı. Dışarıda yemek fiyatları son iki yılda ortalama yüzde 15 yükseldi. Gençlerin işsizlik oranı yüzde 7,8’i bulurken, yarı zamanlı işlerde saatlik ücret asgari ücrete (2024’te 9.860 won/7,4 dolar) yakın seyrediyor. Bu koşullar altında, birçok genç için 8.000 wonun altında yemek bulmak bir zorunluluk haline geldi. Sosyal medyada paylaşılan 'economy challenge' videoları ve 'budget-friendly finds' etiketiyle yapılan paylaşımlar, akımın hızla yayılmasını sağladı. Kore Turizm ve Kültür Enstitüsü verilerine göre, 20’li yaşlardaki gençlerin yüzde 35’i artık düzenli olarak dışarıda yemek yemek yerine evde yemeyi tercih ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu eğilim, Asya’nın diğer gelişmiş ekonomilerinde de benzer bir şekilde görülüyor. Japonya’da 'shokudo' kültürü (uygun fiyatlı işçi lokantaları) ve Çin’de 'jiujiu' marketlerinin yaygınlaşması, özellikle gençler arasında bütçe dostu tüketime yönelişin bir parçası. Ancak Güney Kore’de bu akımın oyunlaştırılması, diğer ülkelerden ayrışıyor. Uzmanlar, bu akımın sürdürülebilir olmadığını, çünkü ultra-ucuz mekanların kâr marjlarının düşük olduğu için kapanabileceğini belirtiyor. Öte yandan, Güney Kore’de restoran sektörü bu trende uyum sağlayarak 8.000 wonluk 'lunch special' menüleri sunmaya başladı. Fast food ve hazır yemek zincirleri de bu fiyat aralığına yönelik kampanyalar düzenliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de de benzer bir enflasyon baskısı altında gençler, dışarıda yemek yeme alışkanlıklarını yeniden şekillendiriyor. Ancak Güney Kore’de görülen oyunlaştırma ve kitle kaynaklı veri paylaşımı, henüz Türkiye’de yaygın değil. Geoji Haritası benzeri bir platformun Türkiye’de uygulanması, gençlere yönelik tüketim eğilimlerini anlamak ve bütçe dostu mekanları teşvik etmek açısından faydalı olabilir. Ayrıca, bu akımın başarısı, Türk girişimcileri benzer modeller geliştirmeye yönlendirebilir. Küresel olarak, bu tür taban hareketlerinin tüketici davranışlarını değiştirdiği görülüyor; Türkiye’de de dijitalleşme arttıkça benzer bir dönüşüm beklenebilir.
