Güney Kore Genelkurmay Başkanlığı, 2025 başlarında Çin ve Rusya'ya ait askeri uçakların, ülkenin hava savunma tanımlama bölgesine (KADIZ) izinsiz olarak girdiğini açıkladı. Yetkililer, söz konusu uçakların KADIZ içerisinde kısa süreli bir seyir gerçekleştirdiğini ve herhangi bir hava sahası ihlali olmadığını belirtti. Buna karşın Güney Kore Hava Kuvvetleri, savaş uçaklarını acil olarak havalandırarak bölgeyi izlemeye aldı.
Gelişmenin arka planı
Kore Hava Savunma Tanımlama Bölgesi (KADIZ), Güney Kore'nin ulusal hava sahasını çevreleyen ve ülkenin hava trafiğini kontrol altında tutmak amacıyla tek taraflı olarak ilan ettiği bir bölgedir. Uluslararası hukuka göre tam bir egemenlik alanı olmamakla birlikte, bölgeye giren askeri uçakların önceden bildirim yapması ve takip edilmesine izin vermesi beklenir. Çin ve Rus savaş uçakları, daha önce de benzer şekilde KADIZ'a girdiklerinde Güney Kore tarafından uyarılmıştı. Bu tür uçuşlar, genellikle ortak askeri tatbikatlar veya uzun menzilli devriye görevleri kapsamında gerçekleşiyor.
Güney Kore Genelkurmayından yapılan resmi açıklamada, uçakların KADIZ'a girmesinin ardından hava kuvvetlerinin derhal müdahale ettiği ve uçakların bölgeden ayrılana kadar takip edildiği ifade edildi. Açıklamada, 'Söz konusu uçaklar KADIZ'a girmeden önce herhangi bir bildirimde bulunmamıştır. Güney Kore Hava Kuvvetleri, duruma anında müdahale etmiş ve bölgeden çıkışlarını sağlamıştır' denildi. Olayda herhangi bir çatışma veya tehlikeli yakınlaşma yaşanmadığı vurgulandı.
Çin ve Rusya'dan konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak iki ülke, daha önceki benzer olaylarda, uçuşların uluslararası hava sahasında gerçekleştirildiğini ve herhangi bir ihlal olmadığını savunmuştu. Özellikle Çin, Doğu Çin Denizi üzerinde sık sık askeri uçuşlar düzenlerken, Rus savaş uçakları da Pasifik Okyanusu'na yönelik devriye görevlerinde bölgeyi kullanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu olay, Kuzeydoğu Asya'da tırmanan askeri gerilimin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Bölgede Çin ile ABD, Japonya, Güney Kore arasında hava ve deniz sahaları üzerindeki egemenlik tartışmaları sürerken, Rusya da Kuzey Kore ile yakınlaşması ve Ukrayna savaşı sonrası Asya-Pasifik'teki varlığını artırmasıyla dikkat çekiyor. Güney Kore, Çin ve Rusya'nın bu tür uçuşlarını bölgesel güvenliğe yönelik bir tehdit olarak görüyor ve düzenli olarak protokol ihlalleri konusunda uyarılarda bulunuyor.
Uzmanlar, Çin ve Rusya'nın ortak hava devriyelerinin sıklığının arttığına dikkat çekiyor. 2024 yılında iki ülke, Doğu Çin Denizi ve Japonya Denizi üzerinde ortak bir tatbikat gerçekleştirmişti. Güney Kore, bu tür faaliyetlerin bölgedeki istikrarı bozduğunu ve tansiyonu yükselttiğini ifade ediyor. Öte yandan ABD'nin bölgedeki müttefikleriyle (Japonya, Güney Kore, Avustralya) yürüttüğü ortak tatbikatlar da Çin ve Rusya tarafından yakından izleniyor. Bu karşılıklı askeri hareketlilik, yanlış hesaplama veya kaza riskini artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Kuzeydoğu Asya'daki bu gerilime doğrudan taraf olmasa da, bölge küresel güç dengesi açısından kritik öneme sahiptir. Çin, Rusya ve ABD arasındaki askeri rekabet, Türkiye'nin NATO üyeliği ve Batı ittifakı içindeki konumunu dolaylı olarak etkilemektedir. Ayrıca, Türkiye'nin Ukrayna savaşı sonrası Rusya ile dengeli ilişkilerini sürdürme çabası, Asya-Pasifik'teki benzer krizlerde de dikkatli bir dengeleme politikası izlemesini gerektirmektedir. Bu tür olaylar, Türkiye'nin çok kutuplu dünya düzeninde pozisyon alırken jeopolitik riskleri daha geniş bir perspektiften değerlendirmesi gerektiğini göstermektedir.
