ABD Güney Komutanlığı (SOUTHCOM) Komutanı General Frank Donovan, savunma teknolojilerinde paradigma değişimine işaret ederek "Platformlar benim için gerçekten önemli değil. Benim için önemli olan otonom savaş" dedi. Eski Savunma Otonom Savaş Grubu lideri olan Donovan, bu açıklamayı Miami'de düzenlenen bir savunma zirvesinde yaptı. General, gelecekteki çatışmalarda insansız sistemlerin ve yapay zeka destekli karar alma mekanizmalarının belirleyici olacağını vurguladı. SOUTHCOM'un sorumluluk alanı olan Orta ve Güney Amerika ile Karayipler'de, uyuşturucu kaçakçılığı ve düzensiz göç gibi asimetrik tehditlerle mücadelede otonom sistemlerin kritik rol oynayacağını belirtti.
Gelişmenin Arka Planı
General Donovan, 2018-2020 yılları arasında ABD Savunma Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Savunma Otonom Savaş Grubu'nun başkanlığını yürüttü. Bu grup, yapay zeka ve otonom sistemlerin askeri alanda kullanımına yönelik stratejiler geliştirdi. Donovan'ın SOUTHCOM komutanı olarak atanmasının ardından otonom savaş vizyonunu bu komutanlığa taşıması bekleniyor. Pentagon, 2024 yılı bütçesinde otonom sistemlere ayrılan kaynağı önemli ölçüde artırırken, bu alanda yapılan yatırımların büyük kısmı Güney Amerika ve Afrika gibi istikrarsız bölgelere yönelik operasyonlarda kullanılacak. Donovan, konuşmasında "Teknoloji, sahadaki asker sayısını azaltırken operasyonel etkinliği artıracak" ifadelerini kullandı.
SOUTHCOM, özellikle Venezuela ve Nikaragua gibi ülkelerdeki siyasi krizler, Kolombiya'daki uyuşturucu kartelleri ve Haiti'deki çete şiddetiyle mücadelede otonom gözetleme ve keşif araçlarına giderek daha fazla güveniyor. Geçtiğimiz yıl bölgede konuşlandırılan insansız hava araçları (İHA), uyuşturucu kaçakçılığı rotalarının izlenmesinde yüzde 40 daha fazla başarı oranı sağladı. Donovan, bu başarıyı örnek göstererek otonom sistemlerin yaygınlaştırılması gerektiğini savundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Donovan'ın açıklamaları, ABD'nin küresel askeri stratejisinde otonom sistemlere verilen önemi bir kez daha gözler önüne serdi. Çin ve Rusya'nın da bu alandaki yatırımlarını artırması, uluslararası silahlanma yarışında yeni bir boyut oluşturuyor. Çin, yapay zeka destekli karar alma sistemlerini hava savunmasından denizaltı karşıtı harekata kadar birçok alanda kullanırken, Rusya da Ukrayna savaşında insansız kara araçları ve kamikaze droneları yoğun şekilde kullanıyor. Donovan'ın vurguladığı "platformdan ziyade yetenek" yaklaşımı, ABD'nin mevcut sistemleri otonom hale getirerek maliyetleri düşürme ve esnekliği artırma hedefini yansıtıyor.
Analistler, bu stratejinin özellikle Latin Amerika'da ABD'nin geleneksel müdahale yöntemlerini değiştirebileceğini belirtiyor. Otonom sistemler sayesinde daha az personel riskiyle daha geniş alanlar kontrol altında tutulabilir. Ancak aynı zamanda ötonom silah sistemlerinin kullanımına ilişkin etik tartışmalar da sürüyor. Birleşmiş Milletler bünyesinde yapay zeka silahlarının yasaklanmasına yönelik müzakerelerde henüz ilerleme kaydedilememiş durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin bu alandaki gelişmeleri, Türkiye'nin savunma sanayii ve özellikle İHA/SİHA ihracatı açısından önemli ipuçları taşıyor. Türkiye, Bayraktar TB2 ve Akıncı gibi platformlarda dünya lideri konumundayken, otonom yeteneklerin geliştirilmesi rekabet avantajını korumak için kritik. ABD'nin mevcut platformları otonom hale getirme stratejisi, Türkiye'nin kendi otonom sistemlerini geliştirme çabalarını hızlandırmasını gerektirebilir. Ayrıca, Latin Amerika'da artan ABD varlığı, Türkiye'nin bölge ülkeleriyle yaptığı savunma işbirliklerini etkileyebilir. Türkiye, ASELSAN ve TUSAŞ gibi firmalarıyla otonom sistemlerde söz sahibi olmak için Ar-Ge yatırımlarını artırıyor.
