ABD'nin Illinois eyaletinin güneyinde yer alan Mount Vernon kenti, Pazartesi akşamı saatlerinde etkili olan şiddetli bir kasırganın vurmasıyla sarsıldı. Yetkililer, kasırga nedeniyle 62 yaşındaki Sarita Kimble ve 83 yaşındaki Delores Shelton adlı iki kadının hayatını kaybettiğini, en az beş kişinin de yaralandığını açıkladı. Jefferson County Acil Durum Yönetimi Koordinatörü Chris Sievers, yaptığı basın açıklamasında, kasırganın kentin büyük bölümünde 'yıkıcı hasara' yol açtığını belirtti. Kasırga, birçok evi ve işyerini yerle bir ederken, onlarca yapının çatısını uçurdu. Ağaçlar kökünden söküldü, elektrik direkleri devrildi. Bölgede yaklaşık on bin hanede elektrik kesintisi meydana geldi. Ulusal Hava Durumu Servisi (NWS), kasırganın saatte 140 mil (yaklaşık 225 km/s) hızla estiğini ve EF-2 kategorisinde olduğunu duyurdu.
Gelişmenin arka planı: Can kaybı ve kurtarma çalışmaları
Yetkililere göre, hayatını kaybeden Sarita Kimble, Mount Vernon'un kuzeybatısındaki evinde enkaz altında kalarak, Delores Shelton ise şehir merkezindeki dairesinde kasırganın direkt etkisiyle yaşamını yitirdi. Beş yaralıdan ikisinin durumunun kritik olduğu, diğerlerinin ise hastanede tedavi altına alındığı bildirildi. Bölgeye çok sayıda arama kurtarma ekibi sevk edildi. Enkaz altında kalan olup olmadığı henüz netlik kazanmazken, ekipler teyit edilmemiş kayıp ihbarları üzerinde çalışıyor. Mount Vernon Belediye Başkanı John Lewis, yaptığı açıklamada, 'Bu, şehrimizin gördüğü en kötü doğal afetlerden biri. Kalbimiz acı içinde. Kaybettiğimiz canlar için derin üzüntü duyuyoruz' ifadelerini kullandı. Illinois Valisi JB Pritzker, sosyal medya hesabından taziye mesajı yayımlayarak, 'Mount Vernon halkına yardım etmek için elimizden gelen her şeyi yapacağız. Eyalet acil durum ekipleri bölgeye intikal etti' dedi. Ulusal Muhafız birlikleri de arama kurtarma ve enkaz temizleme çalışmalarına destek vermek üzere görevlendirildi.
Bölgede hafta sonu boyunca etkili olan şiddetli fırtınalar, kasırgaya zemin hazırladı. NWS, daha önce bölge için kasırga uyarısı yayımlamıştı ancak uyarıların yeterli olup olmadığı tartışma konusu. Yerel medya, birçok sakinin uyarıları duymadığını ya da ciddiye almadığını aktarıyor. Özellikle yaşlı nüfusun yoğun olduğu bölgelerde, erken uyarı sistemlerinin yetersiz kaldığı eleştirileri yükseliyor. Kasırganın izlediği güzergah üzerinde en az 15 farklı noktada ağır hasar tespit edildi. Bir alışveriş merkezinin çatısı tamamen çökerken, bir benzin istasyonu ve bir kilise de kullanılamaz hale geldi. Bölgede okullar bir sonraki duyuruya kadar tatil edildi. Kurtarma çalışmaları devam ederken, yetkililer vatandaşlara hasarlı bölgelere girmemeleri ve yetkililerin talimatlarını takip etmeleri uyarısında bulundu. Amerikan Kızıl Haçı, bölgede geçici barınma merkezleri kurdu.
Bölgesel ve küresel boyut: ABD'de kasırga mevsimi ve iklim değişikliği
Illinois kasırgası, ABD'nin orta batı bölgesinde 'Tornado Alley' (Kasırga Yolu) olarak bilinen alanda neredeyse her yıl yaşanan benzer felaketlerden biri olarak kayıtlara geçti. Ancak bilim insanları, iklim değişikliğinin kasırgaların sıklığını ve şiddetini artırdığını vurguluyor. 2023 yılında ABD'de şu ana kadar 1.200'den fazla kasırga rapor edildi ve bu sayı son on yılın ortalamasının üzerinde. NWS verilerine göre, Illinois'de bu yıl içinde dördüncü kez kasırga uyarısı yapıldı. Mount Vernon'daki felaket, özellikle yaşlı ve dezavantajlı grupların doğal afetlerden orantısız şekilde etkilendiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Ölen iki kişinin de 60 yaş üzerinde olması, afet yönetiminde kırılgan grupların korunmasına yönelik tartışmaları alevlendirdi. ABD Federal Acil Durum Yönetim Ajansı (FEMA), eyalet yetkilileriyle koordinasyon halinde olduğunu ve gerekli yardımı sağlayacağını duyurdu. Bu tür olaylar, küresel ölçekte doğal afetlere hazırlıklı olma ve erken uyarı sistemlerinin önemini bir kez daha hatırlatıyor. İklim değişikliğine bağlı aşırı hava olayları, sadece ABD'de değil, tüm dünyada can kayıplarına ve milyarlarca dolarlık ekonomik zarara yol açıyor. Türkiye de benzer şekilde sel, hortum ve fırtına gibi doğal afetlerle sıkça karşılaşan bir ülke olarak, bu tür felaketlerden çıkarılacak dersler bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Illinois'deki kasırga, Türkiye açısından doğrudan bir dış politika veya ekonomik etki yaratmasa da, iklim değişikliğinin yol açtığı aşırı hava olaylarının küresel bir sorun olduğunu göstermesi bakımından önemlidir. Türkiye, özellikle Karadeniz Bölgesi'nde seller, İç Anadolu'da hortumlar ve kıyı kesimlerde fırtınalarla mücadele eden bir ülke olarak, bu tür afetlere karşı hazırlıklı olmalıdır. ABD'deki erken uyarı sistemlerinin ve kurtarma kapasitesinin yetersiz kaldığı durumlar, Türkiye'nin kendi afet yönetim politikalarını gözden geçirmesi için bir uyarı niteliği taşıyor. Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğinin önemi bir kez daha ortaya çıkıyor. Türkiye, Paris İklim Anlaşması'na taraf olarak bu alandaki taahhütlerini sürdürmekte ve benzer felaketlerin önlenmesi için küresel çabalara katkıda bulunmaktadır.
