Güney Afrika'da hükümetin tüm belgesiz yabancılara ülkeyi terk etmeleri için verdiği süre dolarken, başta Johannesburg ve Cape Town olmak üzere büyük şehirlerde göçmen kampları hızla büyüyor. Yetkililer, Salı gününe kadar ülkeyi terk etmeyen belgesiz göçmenlerin sınır dışı edileceğini duyururken, binlerce kişi sokaklarda kurdukları çadırlarda sınır dışı edilmeyi bekliyor. Ülkede artan anti-göçmen söylemler ve şiddet olayları, özellikle Zimbabve, Malavi ve Mozambik kökenli göçmenler arasında büyük paniğe yol açtı.
Artan Tehditler ve Göçmen Kampları
Güney Afrika İçişleri Bakanlığı'nın yayımladığı bildiriye göre, ülkede yasadışı yollarla bulunan tüm yabancıların 24 saat içinde ülkeyi terk etmesi isteniyor. Bakan Aaron Motsoaledi'nin açıklamasına göre, bu karar "yasadışı göçün ülke ekonomisine ve güvenliğine verdiği zararı durdurmayı" amaçlıyor. Ancak insan hakları örgütleri, bu uygulamanın ayrımcılığa yol açtığını ve birçok göçmenin temel haklarından mahrum bırakıldığını belirtiyor.
Johannesburg'un kuzeyindeki Alexandra kasabasında kurulan kampta yüzlerce aile, yanlarına alabildikleri az sayıda eşyayla bekliyor. Görgü tanıkları, polisin bölgede sık sık devriye gezdiğini ve göçmenlerin her an gözaltına alınma korkusuyla yaşadığını aktarıyor. 35 yaşındaki Zimbabveli bir göçmen, "Burada doğdum, büyüdüm ama şimdi kendimi yabancı gibi hissediyorum. Gitmekten başka çarem yok" dedi.
Güney Afrika'da anti-göçmen duygular, özellikle COVID-19 salgını sonrası işsizliğin artmasıyla daha da güçlendi. Resmi verilere göre ülkede işsizlik oranı yüzde 35'in üzerinde. Birçok Güney Afrikalı, göçmenleri işlerini çalmakla suçluyor. Bu durum, son haftalarda bir dizi şiddet olayına yol açtı; Johannesburg'da bir göçmen mahallesine düzenlenen saldırıda 12 kişi yaralandı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Güney Afrika, Afrika kıtasının en büyük ekonomilerinden biri olarak yıllardır çevre ülkelerden gelen göçmenler için bir cazibe merkezi oldu. Ancak son yıllarda artan ekonomik kriz ve siyasi istikrarsızlık, göçmen karşıtı söylemleri körükledi. 2008 ve 2015 yıllarında yaşanan büyük ölçekli yabancı düşmanlığı saldırılarında onlarca kişi hayatını kaybetmişti. Şimdi ise hükümetin belgesiz göçmenlere yönelik sert tutumu, yeni bir insani krizin habercisi olarak değerlendiriliyor.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), durumu yakından takip ettiğini ve sivil toplum kuruluşlarıyla koordineli çalıştığını açıkladı. Örgüt, Güney Afrika hükümetine uluslararası hukuka saygı gösterme çağrısı yaptı. Afrika Birliği ise konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Bölge genelinde benzer eğilimler gözleniyor. Botswana ve Namibya gibi komşu ülkeler de Zimbabve ve diğer ülkelerden gelen göçmenlere karşı sınır kontrollerini sıkılaştırdı. Uzmanlar, Güney Afrika'daki gelişmelerin kıta genelinde bir domino etkisi yaratabileceğini belirtiyor. Göç araştırmacısı Dr. Michael Ncube, "Güney Afrika'nın bu politikası, komşu ülkelerdeki ılımlı politikaları da etkileyebilir. Bölgesel entegrasyon süreci ciddi bir darbe alabilir" dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, son yıllarda Suriye ve Afganistan başta olmak üzere yoğun göç dalgalarıyla karşı karşıya kalmış bir ülke olarak, Güney Afrika'daki bu gelişmeleri dikkatle izlemelidir. Göçmen karşıtlığının toplumsal huzursuzluğa ve insani krizlere yol açabileceği bu örnek, Türkiye'nin göç yönetimi politikalarında dengeli bir yaklaşım izlemesi gerektiğini göstermektedir. Ayrıca, Güney Afrika'da yaşananlar, düzensiz göçün sadece ekonomik değil aynı zamanda güvenlik boyutuna da işaret etmektedir. Türkiye'nin kendi sınır güvenliği ve göçmen entegrasyonu politikalarını bu tür krizlere karşı dirençli hale getirmesi önem taşımaktadır. Bölgesel olarak Afrika'da artan yabancı düşmanlığı, Türkiye'nin kıtadaki ekonomik ve diplomatik ilişkilerini de etkileyebilir.
