Meksika'nın batısındaki Jalisco eyaleti, 2026 FIFA Dünya Kupası'na ev sahipliği yapacak şehirlerden biri olan Guadalajara'yı mariachi, tekila ve futbol coşkusuyla tanıtmaya hazırlanırken, aynı sokaklarda kayıp yakınları sessiz bir çığlık atmaya devam ediyor. Bloomberg'in haberine göre, eyalette on binlerce kişi akıbeti belirsiz bir şekilde kaybolurken, aileler hâlâ 'Neredeler?' sorusunun yanıtını arıyor. Meksika'da resmî rakamlara göre 100 binin üzerinde kayıp bulunurken, Jalisco bu trajedinin en derin hissedildiği bölgelerin başında geliyor. Turizm ve spor etkinlikleriyle parlayan bir vitrinin ardında, insan hakları ve adalet arayışı sürüyor.
Dünya Kupası'nın gölgesinde kayıplar krizi
2026 Dünya Kupası, Meksika, ABD ve Kanada'nın ortak ev sahipliğinde düzenlenecek ve Guadalajara, Meksika'nın ev sahibi şehirlerinden biri olarak öne çıkıyor. Şehrin tarihi merkezleri, lüks otelleri ve genişleyen ulaşım ağı, milyonlarca taraftarı ağırlamaya hazırlanıyor. Ancak Jalisco, aynı zamanda Meksika'nın en şiddetli uyuşturucu kartellerinden biri olan Jalisco Yeni Nesil Karteli'nin (CJNG) faaliyet alanı. Bu kartel, son on yılda binlerce kişinin kaybolmasına, toplu mezarların bulunmasına ve sistematik şiddete yol açtı. Eyalet yetkilileri, Dünya Kupası sayesinde bölgeye gelecek turizm gelirinin ekonomiyi canlandırmasını umarken, insan hakları örgütleri bu hazırlıkların kayıplar sorununu gölgede bıraktığını söylüyor. Kayıp yakınları, her hafta şehrin farklı noktalarında bir araya gelerek akıbeti bilinmeyen sevdikleri için adalet talep ediyor. Guadalajara'nın gözde meydanlarında, Dünya Kupası logolarının yanında, kayıpların fotoğrafları asılı duruyor.
Spor, turizm ve insan hakları arasındaki çelişki
Meksika, 1970 ve 1986'dan sonra üçüncü kez Dünya Kupası'na ev sahipliği yapacak olmanın gururunu yaşıyor. Guadalajara, Estadio Akron ve Estadio Jalisco gibi modern stadyumlarıyla önemli bir spor merkezi. Ancak uluslararası spor organizasyonlarının bu tür bölgelerde insan hakları ihlallerine karşı duyarlılığı giderek artıyor. Jalisco'da kayıpların sayısı resmî olarak 15 bini aşarken, sivil toplum kuruluşları bu rakamın çok daha yüksek olduğunu belirtiyor. Kayıp ailelerinin oluşturduğu kolektifler, Dünya Kupası hazırlıklarının sadece parlatılmış bir imaj sunmak için kullanıldığını, ancak adalet ve hesap verebilirlik konusunda ilerleme kaydedilmediğini savunuyor. Meksika hükümeti ise kayıpları araştırmak için ulusal bir komisyon kurduğunu ve Dünya Kupası'nın bu çabaları sekteye uğratmayacağını ifade ediyor. Yine de, ülkede 2022'de 2 bin 500'den fazla kişinin kaybolmasıyla sorunun derinliği ortada. Guadalajara, bir yandan milyonlarca dolar yatırım alırken, diğer yandan en temel insan hakları sorunlarından biriyle boğuşuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu haber, Türkiye'nin de benzer bir insan hakları sınavından geçtiği dönemde önemli bir karşılaştırma sunuyor. Türkiye'de kayıp ve faili meçhul dosyaları, özellikle 1990'lardan bu yana bir yara olarak duruyor. Meksika örneği, büyük sportif ve ekonomik etkinliklerin bu tür krizleri nasıl gölgeleyebileceğini gösteriyor. Türkiye, uluslararası alanda spor ve turizmle parlayan bir ülke olarak, bu tür etkinliklerin insan hakları gündemini geri plana itmemesi gerektiği dersi çıkarabilir. Ayrıca, Meksika ile benzer sorunları olan ülkeler arasında işbirliği yapmak, kayıpların akıbetini aydınlatma konusunda yeni mekanizmalar geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Türkiye'nin bu süreçte, uluslararası toplumun beklentilerini dikkate alarak adalet ve şeffaflık adımlarını güçlendirmesi, hem iç barış hem de dış politika açısından önemini koruyor.
