ABD merkezli teknoloji devi Google, veri merkezlerinde aşırı su tüketimine yönelik kamuoyu baskısının artması üzerine Çarşamba günü yeni bir dizi rehber ilke yayımladı. Şirket, bu ilkelerin tüm sektör için bağlayıcı standart haline gelmesini hedefliyor. Karar, özellikle Oregon, Güney Carolina ve Kaliforniya gibi eyaletlerdeki toplulukların su kaynaklarının kurumasına neden olduğu gerekçesiyle veri merkezlerine karşı başlattığı kampanyaların ardından geldi.
Su kıtlığı ve veri merkezlerinin büyüyen ayak izi
Google'ın yeni standartları, veri merkezlerinin bulunduğu bölgelerdeki su stresini azaltmayı ve yenilenebilir su kaynaklarına yatırım yapmayı öngörüyor. Şirket, ortalama bir veri merkezinin soğutma sistemleri için günde 3-5 milyon galon (yaklaşık 11-19 milyon litre) su tükettiğini kabul ediyor. Bu miktar, küçük bir şehrin günlük su ihtiyacına eşdeğer. Google, 2030 yılına kadar "su pozitif" olmayı, yani tükettiğinden daha fazla suyu doğaya kazandırmayı taahhüt etmişti. Ancak sivil toplum kuruluşları, mevcut büyüme hızının bu hedefi ulaşılamaz kıldığını savunuyor. Rehber ilkelerde, veri merkezlerinin kurulacağı yerlerin su kıtlığı haritaları ile uyumlu seçilmesi, atık suların geri dönüştürülmesi ve buharlaşma kayıplarının minimize edilmesi gibi teknik detaylar bulunuyor.
Amerika Birleşik Devletleri'nde özellikle kurak dönemlerde veri merkezlerinin tarımsal sulama ve içme suyu kaynaklarını tehdit etmesi, eyalet yönetimlerini harekete geçirmişti. Oregon'un Umatilla County bölgesinde Google'a ait bir veri merkezine karşı açılan dava, soğutma için kullanılan suyun yerel akiferleri tükettiği iddiasına dayanıyor. Benzer şekilde Güney Carolina'da yeni bir veri merkezi inşası, bölgedeki su hakları nedeniyle mahkemelik oldu. Google'ın bu standartları gönüllü olarak yayımlaması, olası yasal düzenlemelerin önüne geçme çabası olarak yorumlanıyor.
Bulut bilişim çağında suyun geleceği
Google'ın bu hamlesi, Microsoft, Amazon ve Meta gibi diğer büyük teknoloji şirketlerinin de benzer standartlar benimsemesini teşvik edebilir. Zira küresel veri merkezi su tüketiminin 2023'te 1.7 trilyon litreye ulaştığı tahmin ediliyor. Bu miktarın 2030'da yapay zeka talebiyle birlikte katlanması bekleniyor. Uzmanlar, sadece soğutma teknolojilerinin değil, aynı zamanda yenilenebilir enerji santrallerinin su ayak izinin de hesaba katılması gerektiğini belirtiyor. Örneğin, güneş ve rüzgar enerjisi su tüketimini sıfıra indirirken, veri merkezlerinin kesintisiz enerji ihtiyacını karşılayan doğal gaz santralleri soğutma için su kullanıyor. Google'ın yayımladığı rehberde, veri merkezi soğutma sistemlerinde deniz suyu kullanımı, havayla soğutma teknolojilerine geçiş ve sıcak iklimlerde bile verimli çalışan tasarımlar teşvik ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Google’ın veri merkezi su tüketimine standart getirme girişimi, Türkiye’nin su kıtlığı çeken bölgelerine yatırım yapan tüm teknoloji şirketlerini ilgilendiriyor. Türkiye, özellikle İstanbul, Ankara ve Kocaeli gibi şehirlerde büyüyen veri merkezi ekosistemi nedeniyle su kaynaklarının planlı kullanımı konusunda bu standartları referans alabilir. Ayrıca, küresel iklim değişikliği kaynaklı kuraklık riski altındaki Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yeni yatırım kararları alınırken, Google’ın rehber ilkeleri çevre etki değerlendirmelerine dahil edilebilir. Bu gelişme, Türkiye’nin ulusal su yönetimi politikalarında teknoloji firmalarına yönelik ek yükümlülükler getirebilecek bir örnek teşkil ediyor.
