Avrupa Birliği Adalet Divanı, Google'ın kendi fiyat karşılaştırma hizmetini rakiplerine göre haksız yere avantajlı konuma getirdiği gerekçesiyle verilen 4,7 milyar dolarlık (yaklaşık 4,3 milyar euro) rekor cezayı onayarak sekiz yıllık hukuk mücadelesini sonuçlandırdı. Lüksemburg merkezli mahkeme, Google'ın ana şirketi Alphabet'in temyiz başvurusunu reddederek, Avrupa Komisyonu'nun 2017 yılında verdiği kararı ve ardından Temyiz Mahkemesi'nin 2021'deki onayını nihai olarak kesinleştirdi. Bu karar, büyük teknoloji şirketlerine karşı AB'nin uyguladığı en ağır yaptırımlardan biri olarak tarihe geçti.
Gelişmenin Arka Planı
Dava, Google'ın kendi alışveriş karşılaştırma hizmeti olan Google Shopping'i, arama sonuçlarında rakip hizmetlere göre daha üst sıralara yerleştirerek pazar hakimiyetini kötüye kullandığı iddiasına dayanıyor. Avrupa Komisyonu, 2017'de bu uygulamanın tüketicilerin en iyi fiyatları bulmasını engellediği ve rakip fiyat karşılaştırma sitelerinin trafiğini %90 oranında azalttığı sonucuna varmıştı. Google, cezaya itiraz ederek, uygulamasının rekabeti artırdığını ve tüketicilere daha iyi hizmet sunduğunu savunmuştu. Ancak mahkeme, Google'ın pazar hakimiyetini kullanarak rakiplerini dezavantajlı duruma düşürdüğüne hükmetti.
Bu karar, Google'ın AB'de karşı karşıya kaldığı üç büyük antitröst cezasından ilkiydi. Şirket, 2018'de Android işletim sistemiyle ilgili 4,3 milyar euro ve 2019'da AdSense reklam hizmeti nedeniyle 1,5 milyar euro daha ceza almıştı. Toplamda 8,2 milyar euroyu aşan bu cezalar, AB'nin dijital pazarlarda rekabeti koruma konusundaki kararlılığını gösteriyor. Google, bu cezalara karşı da temyiz başvurularında bulunmuş, ancak sonuçlanma süreci devam ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
AB Adalet Divanı'nın kararı, yalnızca Google için değil, tüm büyük teknoloji şirketleri için bir emsal teşkil ediyor. Apple, Amazon ve Meta gibi şirketler de AB'nin Dijital Piyasalar Yasası ve Dijital Hizmetler Yasası kapsamında benzer soruşturmalarla karşı karşıya. Bu yasalar, pazar hakimiyetini kötüye kullanma, kullanıcı verilerinin izinsiz toplanması ve algoritmik ayrımcılık gibi konularda sıkı kurallar getiriyor. Karar, AB'nin teknoloji devlerini denetleme konusunda küresel bir lider haline geldiğini teyit ediyor. Öte yandan, ABD'de de benzer antitröst davaları devam ediyor; Adalet Bakanlığı, Google'ın arama pazarındaki tekelini hedef alan bir dava açmış durumda.
Kararın ekonomik etkileri de büyük. Google, cezayı ödemek zorunda kalacak, ancak şirketin 2022 yılı elde ettiği 280 milyar dolarlık gelir düşünüldüğünde bu miktarın finansal bir darbe olması beklenmiyor. Asıl önemli etki, Google'ın iş modelini değiştirmek zorunda kalması. Şirket, karar doğrultusunda fiyat karşılaştırma hizmetinde rakiplerine eşit fırsatlar sunmak için düzenlemeler yapacak. Bu, tüketiciler için daha adil bir rekabet ortamı yaratabilir ve fiyat karşılaştırma sitelerinin yeniden canlanmasına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin Google'a verdiği bu ceza, Türkiye'de de benzer rekabet soruşturmalarına emsal teşkil edebilir. Rekabet Kurumu, 2021 yılında Google'a arama sonuçları ve reklam hizmetleri nedeniyle 196 milyon lira ceza kesmiş, ancak süreç halen devam etmektedir. AB kararı, Türkiye'deki düzenleyicilere uluslararası hukuk çerçevesinde el güçlendirebilir. Ayrıca, Türk tüketicilerin de fiyat karşılaştırma hizmetlerine erişiminin iyileşmesi, daha rekabetçi bir e-ticaret ortamı yaratabilir. Küresel düzeyde ise, bu karar teknoloji devlerine karşı düzenlemelerin sertleşeceğinin bir işareti olup, Türkiye'nin de bu eğilime ayak uydurması beklenebilir.
