Goldman Sachs stratejistleri, ABD'nin dizel ihracatına olası kısıtlamalar getirmesi durumunda, yurt içi perakende benzin fiyatlarının galon başına 30 sent (yaklaşık 0,08 dolar/litre) artabileceğini tahmin ediyor. Bu değerlendirme, Biden yönetiminin artan akaryakıt fiyatlarıyla mücadele kapsamında ihracat yasaklarını gündeme getirmesiyle ortaya çıktı. Analistler, böyle bir adımın küresel petrol piyasalarında arz sıkışıklığına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
İhracat Yasağının Arka Planı
ABD'de benzin fiyatları son aylarda rekor seviyelere ulaşmış durumda. Ulusal ortalama galon başına 5 doları aşarken, dizel fiyatları da tarihi zirvelerde seyrediyor. Yüksek akaryakıt maliyetleri, enflasyonu körükleyerek tüketici harcamalarını ve ekonomik büyümeyi tehdit ediyor. Bu tablo karşısında Beyaz Saray, çeşitli seçenekleri değerlendiriyor. Bunlar arasında benzin vergisi tatili, stratejik petrol rezervlerinden ek satış ve ihracat kısıtlamaları bulunuyor.
Goldman Sachs'ın analizine göre, dizel ihracatına yönelik bir yasak, yurt içi arzı artırarak fiyatları düşürebilir. Ancak aynı zamanda küresel dizel arzını daraltarak uluslararası fiyatları yükseltir. Bu durum, ABD'nin müttefikleri ve küresel ekonomi üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Analistler, yasağın yurt içi benzin fiyatlarına etkisinin galon başına 30 sent civarında olacağını, bunun da enflasyon üzerinde sınırlı bir düşüş baskısı yaratacağını belirtiyor.
Öte yandan, ABD'nin günlük dizel ihracatı yaklaşık 1,2 milyon varil seviyesinde. Bu hacmin iç piyasaya yönlendirilmesi, rafinerilerin kapasite kısıtları nedeniyle her zaman mümkün olmayabilir. Ayrıca, ihracat yasağı uzun süreli olursa, rafineriler üretim kısıntısına gidebilir ve bu da arzı daha da azaltabilir. Goldman Sachs, bu nedenle yasağın etkisinin sınırlı ve geçici olacağını vurguluyor.
Küresel Piyasalara Olası Yansımaları
ABD, dünyanın en büyük dizel ihracatçılarından biri konumunda. Özellikle Avrupa ve Latin Amerika ülkeleri, ABD kaynaklı dizel ithalatına bağımlı. Bir ihracat yasağı, bu ülkelerde akaryakıt fiyatlarını yükselterek enflasyonu artırabilir ve ekonomik büyümeyi yavaşlatabilir. Avrupa Birliği, Rusya'dan petrol ürünleri ithalatını yasaklamış durumda ve alternatif kaynak olarak ABD'ye yönelmişti. Bu nedenle, olası bir ABD kısıtlaması Avrupa için ek bir şok anlamına gelir.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, küresel dizel talebi pandemi sonrası toparlanma sürecinde hızla arttı. Arz ise rafineri kapasitesindeki düşüş ve Rusya'ya yönelik yaptırımlar nedeniyle yeterince artmadı. Bu dengesizlik, dizel fiyatlarının benzinden daha hızlı yükselmesine yol açtı. ABD'nin ihracat yasağı, bu sıkışıklığı daha da derinleştirebilir.
Goldman Sachs, yasağın küresel petrol fiyatları üzerindeki etkisinin sınırlı olacağını, çünkü ham petrol ihracatının yasak kapsamında olmadığını belirtiyor. Ancak yine de piyasalarda belirsizlik artabilir ve volatilite yükselebilir. Analistler, yatırımcıların bu tür bir adımı fiyatlamaya başladığını da ekliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin dizel ihracatına yönelik olası bir yasak, Türkiye'yi doğrudan etkileyebilir. Türkiye, dizel ihtiyacının önemli bir kısmını ithal ediyor ve ABD önemli tedarikçilerden biri. İhracat kısıtlaması, küresel dizel fiyatlarını yükselterek Türkiye'nin enerji ithalat faturasını artırabilir. Bu da cari açığı ve enflasyonu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Avrupa'daki rafineri kapasitesi kısıtları nedeniyle Türkiye'nin alternatif kaynak bulması zorlaşabilir. Orta Vadeli Program'da öngörülen enflasyon hedefleri için ek risk oluşabilir. Türkiye, enerji arz güvenliğini çeşitlendirmek için Rusya, Orta Doğu ve Akdeniz kaynaklarına yönelebilir. Ancak jeopolitik gerilimler bu süreci zorlaştırabilir.
