Gine-Bissau Başbakanı Ilídio Vieira Té, perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada, 6 Aralık'ta yapılması planlanan başkanlık ve parlamento seçimlerinin erteleneceğini duyurdu. Başkent Dakar'da konuşan Té, seçimler için yeni bir tarih vermedi. Ülke, geçen yıl yaşanan askeri darbenin ardından siyasi istikrarsızlıkla boğuşuyor. Seçimlerin ertelenmesi, darbe sonrası geçiş sürecinin belirsizliğini artırıyor ve uluslararası toplumun endişelerini derinleştiriyor.
Darbe Sonrası Siyasi Kaos
Gine-Bissau, Şubat 2024'te Cumhurbaşkanı Umaro Sissoco Embaló'nun askeri darbe sonucu görevden alınmasıyla sarsıldı. Darbe, ülkenin bağımsızlığından bu yana yaşadığı dördüncü başarılı askeri müdahale olarak kayıtlara geçti. Darbenin ardından iktidara gelen geçiş hükümeti, seçimleri yeniden tesis etme sözü vermişti. Ancak altyapı eksiklikleri, seçim komisyonunun hazırlıksızlığı ve güvenlik sorunları nedeniyle süreç tıkandı. Başbakan Té, ertelemenin teknik ve lojistik nedenlerden kaynaklandığını belirtti, ancak muhalefet, hükümetin seçimlerden kaçtığını savunuyor.
Gine-Bissau, 1,9 milyon nüfusuyla dünyanın en yoksul ülkelerinden biri. Ülke ekonomisi, kaju fıstığı ihracatına bağımlı ve yıllardır siyasi istikrarsızlık nedeniyle yatırım çekemiyor. Darbe sonrası dönemde ekonomik kriz derinleşti; enflasyon yükseldi, kamu hizmetleri aksadı. Seçimlerin ertelenmesi, halkın demokrasiye olan güvenini daha da zayıflatabilir. Birleşmiş Milletler ve Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS), seçimlerin bir an önce yapılması çağrısında bulunmuştu. Ancak yeni bir tarih belirlenmemesi, uluslararası baskıların sonuçsuz kaldığını gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Gine-Bissau'daki belirsizlik, Batı Afrika'da son yıllarda artan darbe dalgasının bir parçası. Mali, Burkina Faso, Nijer ve Gine'de benzer askeri müdahaleler yaşandı. Bu ülkelerde seçimler sürekli erteleniyor ve askeri yönetimler iktidarda kalıyor. Gine-Bissau, ECOWAS'ın demokrasiye dönüş çağrılarına rağmen, bölgesel örgütün etkisizliğini gözler önüne seriyor. Ülke aynı zamanda Atlas Okyanusu'ndaki stratejik konumu nedeniyle uluslararası uyuşturucu kaçakçılığı için bir koridor olarak görülüyor. Siyasi boşluk, yasa dışı ağların güçlenmesine zemin hazırlayabilir.
Uluslararası toplum, Gine-Bissau'daki gelişmeleri yakından izliyor. Avrupa Birliği ve ABD, darbe sonrası süreçte seçimlerin şeffaf ve adil olması için çağrıda bulunmuştu. Seçimlerin ertelenmesi, bu ülkelerin demokrasi teşvik çabalarını sekteye uğratabilir. Ayrıca, ülkedeki istikrarsızlık, bölgesel güvenlik için tehdit oluşturuyor. Senegal ve Gine gibi komşular, sınır güvenliğini artırma ihtiyacı duyabilir. Gine-Bissau'nun istikrarsızlığı, Sahel bölgesindeki cihatçı grupların faaliyetlerini de dolaylı olarak etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gine-Bissau'daki seçim ertelemesi, Türkiye'nin Afrika açılımı ve bölgesel istikrar politikaları açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Batı Afrika'da ekonomik ve diplomatik varlığını artırdı; TİKA ve Yunus Emre Enstitüsü gibi kurumlarla kalkınma yardımları yapıyor. Gine-Bissau'daki siyasi belirsizlik, Türk yatırımcılarının bölgeye ilgisini azaltabilir ve Türkiye'nin istikrar odaklı diplomasisini zorlaştırabilir. Ayrıca, bölgede artan darbeler, Türkiye'nin Afrika'daki demokrasi ve güvenlik denkleminde daha dikkatli bir pozisyon almasını gerektiriyor. Türkiye, ECOWAS ve BM ile koordineli hareket ederek, seçim sürecinin yeniden başlatılması için diplomatik baskı yapabilir.
