Gine-Bissau'da muhalefet lideri Domingos Simoes Pereira, Şubat ayında gerçekleştirilen başarısız darbe girişiminin ardından aylardır ev hapsinde tutuluyor. Ülkenin önde gelen siyasi figürlerinden Pereira'nın bu durumu, zaten kırılgan olan siyasi dengeleri daha da sarsarken, uluslararası ortaklarla ilişkilerde de gerginliğe yol açıyor. Batı Afrika ülkesi, 2022'deki darbe girişiminden bu yana ciddi bir siyasi belirsizlik içinde.
Darbe girişimi ve sonrası
1 Şubat 2022'de Gine-Bissau'da Cumhurbaşkanı Umaro Sissoco Embaló'yu devirmeye yönelik bir darbe girişimi yaşandı. Embaló, saldırıdan sağ kurtuldu ancak ülke genelinde güvenlik endişeleri arttı. Darbe girişiminin ardından Embaló, muhalifleri tasfiye etmeye ve siyasi rakiplerini sindirmeye yönelik bir kampanya başlattı. Bu çerçevede, Afrika Partisi ve Gine-Bissau Bağımsızlık Partisi'nin (PAIGC) lideri Domingos Simoes Pereira, Mart ayından bu yana ev hapsinde tutuluyor. Pereira, 2014-2015 yılları arasında başbakanlık yapmış ve ülkenin en popüler siyasi isimlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Ev hapsi kararı, Pereira'nın darbe girişimiyle bağlantılı olduğu iddiasıyla alındı. Ancak Pereira ve destekçileri bu suçlamaları reddediyor ve kararı siyasi bir hamle olarak nitelendiriyor. Ülkedeki insan hakları örgütleri, Pereira'nın keyfi olarak alıkonulduğunu ve yargı sürecinin bağımsız olmadığını belirtiyor. Bu durum, Gine-Bissau'da ifade özgürlüğü ve hukukun üstünlüğü konusundaki endişeleri artırıyor.
Uluslararası boyut
Pereira'nın ev hapsi, Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) ve Afrika Birliği gibi bölgesel örgütlerin yanı sıra Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler tarafından da eleştiriliyor. ECOWAS, Gine-Bissau'daki siyasi krizin diyalog yoluyla çözülmesi çağrısında bulunurken, birçok ülke yaptırım tehdidinde bulundu. Portekiz, eski sömürge gücü olarak, Pereira'nın serbest bırakılması için diplomatik girişimlerde bulunuyor. Ancak Embaló yönetimi, uluslararası baskılara rağmen geri adım atmaya yanaşmıyor.
Gine-Bissau, uzun yıllardır siyasi istikrarsızlık ve darbelerle anılıyor. 1974'te bağımsızlığını kazanmasından bu yana dört başarılı darbe ve sayısız darbe girişimi yaşandı. Ülke, aynı zamanda uyuşturucu kaçakçılığı için bir geçiş noktası olarak da biliniyor ve bu durum siyasi krizleri daha da karmaşık hale getiriyor. Pereira'nın ev hapsi, bu kırılgan yapıyı daha da zayıflatırken, bölgesel güvenlik dinamiklerini de etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Batı Afrika'da artan nüfuzu kapsamında Gine-Bissau ile ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor. Ankara, bölgede terörle mücadele ve kalkınma iş birliği gibi alanlarda aktif rol oynuyor. Gine-Bissau'daki siyasi kriz, Türkiye'nin bölgedeki istikrar çabalarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ülkedeki belirsizlik, Türk yatırımcılar için risk oluşturabilir. Türkiye'nin, krizin diyalog yoluyla çözülmesi ve hukukun üstünlüğünün tesisi için uluslararası girişimleri desteklemesi beklenir. Bu bağlamda, Türkiye'nin bölgesel istikrara katkı sağlama potansiyeli bulunuyor.
