ABD Başkanı Donald Trump, artan enflasyon karşısında Amerikalı tüketicilerin bütçesini rahatlatmak amacıyla bazı büyük perakende zincirlerinin gıda fiyatlarında indirime gitmesini övdü. Trump, özellikle Ohio merkezli Giant Eagle ve küresel dev Walmart'ı yaz aylarında uyguladıkları fiyat indirimleri nedeniyle takdir etti. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Başkan'ın bu adımları 'Amerikan halkı için büyük bir zafer' olarak nitelendirdiği belirtildi. Ancak indirimlerin kapsamı ve süresi, tüketici örgütleri tarafından yetersiz bulunuyor.
İndirim Yapan Diğer Perakendeciler
Giant Eagle, haziran ayından itibaren 200'den fazla temel gıda ürününde ortalama yüzde 15'e varan indirimler yaptığını açıkladı. Walmart ise market reyonlarında binlerce üründe fiyat düşüşüne gittiğini duyurdu. Bununla birlikte, Target ve Kroger gibi diğer büyük zincirler de benzer hamleler yaparak rekabete katıldı. Target, özel markalı ürünlerde yüzde 10 indirim sunarken, Kroger sadakat kartı sahiplerine ekstra avantajlar sağladı. Bu adımlar, ABD'de yıllık enflasyonun yüzde 3.4'e gerilediği ancak gıda fiyatlarının hâlâ geçen yıla göre yüzde 5.2 daha yüksek olduğu bir dönemde geldi. Tarım Bakanlığı verilerine göre, özellikle et, süt ürünleri ve taze meyve-sebze fiyatlarındaki artış tüketici bütçelerini zorluyor. Perakendeciler, tedarik zinciri maliyetlerindeki düşüş ve artan stok fazlası nedeniyle indirime gidebildiklerini belirtiyor.
Küresel Enflasyon ve Rekabet Boyutu
Bu gelişme, küresel çapta merkez bankalarının faiz artırımlarıyla enflasyonu kontrol altına almaya çalıştığı bir ortamda yaşanıyor. Avrupa ve Asya'da da benzer perakende indirim kampanyaları görülürken, ABD'deki bu hamleler siyasi bir boyut da kazanıyor. Trump'ın övgüsü, seçim öncesinde ekonomik iyileşme mesajı verme çabası olarak yorumlanıyor. Öte yandan, uzmanlar indirimlerin kalıcı olmadığını, tüketici talebindeki dalgalanmalara bağlı olduğunu vurguluyor. Dünya genelinde gıda enflasyonu hâlâ yüksek seyrederken, bu tür fiyat düşüşlerinin piyasa dinamikleri içinde geçici olabileceği ifade ediliyor. ABD'de perakende sektörü, e-ticaret devi Amazon'un da agresif fiyat politikalarıyla rekabeti kızıştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişme, Türkiye'de benzer enflasyonist baskılar altında gıda fiyatlarını düşürmeye çalışan hükümet ve perakende sektörü için dolaylı da olsa bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'de yıllık enflasyon yüzde 50'nin üzerindeyken, büyük market zincirleri zaman zaman indirim kampanyaları düzenlese de kalıcı fiyat düşüşü sağlanamıyor. ABD'deki gelişmeler, küresel gıda fiyatlarının seyri açısından da önemli; zira Türkiye tarım ürünleri ve gıda hammaddelerinde ithalatçı konumda. Dolayısıyla, ABD'deki fiyat düşüşleri eğer küresel bir trende dönüşürse, Türkiye'nin ithalat maliyetlerini bir miktar hafifletebilir. Ancak bu etkinin sınırlı olacağı, yapısal sorunlar nedeniyle Türkiye'de fiyatların aşağı yönlü katı olduğu değerlendiriliyor.
