Avrupa Birliği ile Birleşik Krallık arasında planlanan gençlik hareketliliği programının hayata geçirilmesi, gelecek ay yapılacak Brexit sonrası müzakereler öncesinde altı ay ertelenebilir. Edinilen bilgilere göre, Büyük Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham'ın ev sahipliğinde düzenlenecek ve ilişkilerde “sıfırlama” olarak nitelendirilen zirvenin başarılı geçmesini sağlamak amacıyla takvimde esneklik yapılması gündemde. Vize kotaları, üniversite harçları ve NHS ek ücretleri gibi konular ise taraflar arasındaki başlıca anlaşmazlık noktaları olmayı sürdürüyor.
Gelişmenin arka planı
Gençlik hareketliliği programı, Brexit sonrası dönemde AB vatandaşları ile Birleşik Krallık vatandaşları arasında sınırlı süreli eğitim, staj ve çalışma imkânı sağlamayı amaçlıyor. Ancak programın detayları henüz netleşmiş değil. AB tarafı, gençlerin karşılıklı olarak daha kolay seyahat edebilmesi ve çalışabilmesi için kapsamlı bir çerçeve oluşturulmasını isterken, Londra yönetimi özellikle göç kontrolü ve kamu hizmetlerine erişim konularında hassasiyet gösteriyor.
Müzakerelerde öne çıkan sorunlardan biri vize kotaları. AB, gençlik hareketliliği kapsamında ayrı bir kota sistemi yerine mevcut vize rejiminin basitleştirilmesini talep ediyor. Birleşik Krallık ise ülkeye gelecek gençlerin sayısını kontrol altında tutmak istiyor. Üniversite harçları konusunda da taraflar arasında görüş ayrılığı bulunuyor. AB, öğrencilerin ev sahibi ülkedeki öğrencilerle aynı harç statüsüne tabi olmasını isterken, İngiltere uluslararası öğrenci harçlarının korunmasından yana.
NHS ek ücreti ise Birleşik Krallık'ta sağlık hizmetlerinden yararlanmak için ödenen yıllık katkı payı. AB, gençlik hareketliliği programı kapsamında gelecek kişilerin bu ücretten muaf tutulmasını veya indirimli ödeme yapmasını talep ediyor. İngiltere hükümeti ise sağlık sisteminin finansal sürdürülebilirliği için bu ücretin korunması gerektiğini savunuyor. Bu üç başlık, görüşmelerin tıkanmasına yol açan temel unsurlar olarak öne çıkıyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Andy Burnham'ın ev sahipliğinde gerçekleşmesi planlanan zirve, Birleşik Krallık ile AB arasındaki ilişkilerin yeniden şekillendirilmesi açısından kritik bir adım olarak görülüyor. Brexit sonrası dönemde ticaret, güvenlik ve hareketlilik konularında yaşanan belirsizlikler, iki taraf arasında güven tesis edilmesini zorlaştırdı. Zirvenin başarısı, gelecekteki işbirliğinin seviyesini belirleyebilir.
Gençlik hareketliliği programı, AB ile Birleşik Krallık arasındaki ilişkilerin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda kültürel ve beşeri boyutunu da ilgilendiriyor. Program sayesinde gençlerin eğitim ve iş deneyimi kazanması, iki taraf arasındaki bağların güçlenmesine katkı sağlayabilir. Ancak programın gecikmesi veya kısıtlı bir şekilde uygulanması, bu potansiyeli sınırlayabilir.
Zirvenin ertelenmesi ihtimali, İngiltere'nin iç siyasetinde de yankı uyandırabilir. Özellikle Muhafazakâr Parti içindeki Brexit yanlıları, göç konusunda taviz verildiği eleştirisini dile getirebilir. İşçi Partisi ise iktidara gelmesi hâlinde AB ile ilişkileri düzeltme vaadini yineliyor. Andy Burnham'ın arabulucu rolü, hem ulusal hem de yerel düzeyde dikkatle izleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, AB ile Birleşik Krallık arasındaki gençlik hareketliliği görüşmelerini yakından takip ediyor. Türk gençleri için Birleşik Krallık'ta eğitim ve çalışma imkânları önemli bir fırsat oluşturuyor. Brexit sonrası vize rejiminde yaşanan değişiklikler, Türk öğrencilerin ve çalışanların haklarını doğrudan etkileyebilir. Ayrıca Türkiye'nin AB ile vize serbestisi müzakereleri sürerken, AB'nin Birleşik Krallık ile gençlik hareketliliği konusunda attığı adımlar, Türkiye için emsal teşkil edebilir. Türk dış politikası açısından, bu süreçte Türk vatandaşlarının haklarının korunması ve olası bir gençlik hareketliliği programına dahil edilmesi için diplomatik girişimlerde bulunulması faydalı olacaktır.
