ABD'de yapılan yeni bir kamuoyu araştırması, genç Yahudi Amerikalılar arasında İsrail'e verilen desteğin giderek azaldığını ortaya koydu. Associated Press ve NORC Halkla İlişkiler Araştırma Merkezi tarafından 14 Mayıs Pazartesi günü yayımlanan anket, 45 yaş altındaki Yahudi Amerikalıların yalnızca yüzde 42'sinin İsrail'e desteği kendileri için 'çok önemli' olarak tanımladığını gösteriyor. Ankete katılanların çoğunluğu, Yahudi kimliklerini ifade etmede İsrail'den ziyade kültürel gelenekler, aile bağları ve dini uygulamalar gibi diğer unsurları önceliklendiriyor. Bu eğilim, özellikle son yıllarda Gazze'deki çatışmalar ve İsrail hükümetinin yargı reformu tartışmalarıyla birlikte daha belirgin hale gelmişti.
Anketin arka planı: yöntem ve bulgular
Associated Press-NORC anketi, 1-11 Nisan 2024 tarihleri arasında ABD genelinde yaşayan 1.074 Yahudi yetişkinle yapıldı. Ankete göre, 45 yaş üstü Yahudi Amerikalıların yüzde 73'ü İsrail'e desteği 'çok önemli' görürken, bu oran 18-29 yaş aralığında yüzde 35'e, 30-44 yaş aralığında ise yüzde 48'e düşüyor. Genç Yahudiler, İsrail'e bağlılıktan ziyade 'Yahudi kültürüne bağlılık' (%67) ve 'ailevi geleneklere sahip çıkma' (%61) gibi unsurları daha yüksek oranlarda önemsediklerini belirtti. Anket ayrıca, genç Yahudilerin yalnızca yüzde 19'unun İsrail'i 'Yahudi halkının anavatanı' olarak gördüğünü, yaşlılarda bu oranın yüzde 50 olduğunu ortaya koydu.
Uzmanlar, bu değişimin arkasında birkaç faktör olduğunu belirtiyor. Bunlar arasında İsrail'in Filistin politikalarına yönelik artan eleştiriler, ABD'deki sol liberal eğilimlerin gençler arasında yaygınlaşması ve İsrail ile Amerikan Yahudi toplumu arasındaki ideolojik farklılıklar sayılıyor. Özellikle 2023 Ekim ayında başlayan Gazze savaşı, genç Yahudiler arasında İsrail'e mesafeli duruşu daha da belirginleştirdi. Anket, savaşın ardından yapılan ilk kapsamlı ölçüm olması açısından da dikkat çekiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu eğilim, ABD-İsrail ilişkileri açısından önemli sonuçlar doğurabilir. ABD'deki Yahudi nüfusunun yaklaşık 7,5 milyon olduğu tahmin ediliyor ve bu topluluk, tarihsel olarak İsrail yanlısı lobi faaliyetlerinde kilit rol oynadı. Ancak genç nesillerin desteğinin azalması, Kongre'deki İsrail yanlısı tutumun zayıflamasına ve ABD'nin Ortadoğu politikasında değişikliklere yol açabilir. Aynı zamanda, Amerikan Yahudi toplumunun içindeki bu ayrışma, İsrail iç siyasetinde de yankı buluyor. Benzer bir anket 2023'te İsrail'de yapıldığında, genç İsraillilerin yüzde 58'i ABD'deki Yahudi cemaatine güvenmediğini söylemişti.
Diğer yandan, bu trend sadece ABD'ye özgü değil. Avrupa'daki Yahudi topluluklarında da benzer bir kuşak farkı gözlemleniyor. Örneğin 2022'de Avrupa Birliği Temel Haklar Ajansı tarafından yayımlanan bir raporda, genç Avrupalı Yahudilerin İsrail'e duydukları aidiyetin yaşlılara göre daha düşük olduğu belirtilmişti. Bu durum, küresel Yahudi diasporasının gelecekteki siyasi yönelimini yeniden şekillendirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin meselesindeki pozisyonu ve ABD'deki Yahudi lobisinin etkisi açısından önem taşıyor. Türkiye, özellikle İsrail-Filistin çatışmasında Filistin yanlısı tutumuyla bilinirken, ABD'deki genç Yahudi neslin İsrail'e desteğinin azalması, uzun vadede ABD Kongresi'ndeki İsrail yanlısı blokun zayıflamasına yol açabilir. Bu durum, Türkiye'nin ABD'deki lobi faaliyetleri için daha dengeli bir zemin oluşturabilir ve iki devletli çözüm çağrılarının daha geniş kabul görmesine yardımcı olabilir. Ancak kısa vadede, ABD dış politikasındaki değişimin sınırlı olacağı ve Türkiye'nin mevcut dengeleri koruyarak hareket etmesi gerektiği değerlendiriliyor.
