Filistinliler, İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik başlattığı tam kapsamlı savaşın 1000. gününde bir araya gelerek savaşın sona ermesini ve adaletin tesisi için uluslararası topluma çağrıda bulundu. 7 Ekim 2023’te Hamas’ın düzenlediği saldırının ardından İsrail’in başlattığı geniş çaplı askeri operasyon, bölgede benzeri görülmemiş bir yıkıma ve insani krize yol açtı. Gazze’deki sağlık yetkililerine göre, şu ana kadar 40 binin üzerinde Filistinli hayatını kaybetti, yaralı sayısı ise 90 bini aştı. Savaş, özellikle sivilleri hedef alan saldırılar, hastanelerin, okulların ve sivil altyapının tahrip edilmesiyle uluslararası hukukun ciddi ihlallerine sahne oldu.
Savaşın Arka Planı ve Gelişmeler
7 Ekim 2023 sabahı Hamas, Gazze’den İsrail’e binlerce roket fırlatarak ve sınırı geçerek düzenlediği sürpriz saldırıda yaklaşık 1200 İsraillinin ölümüne ve 250’den fazla kişinin rehin alınmasına neden oldu. İsrail, bu saldırıya yanıt olarak Gazze’ye yönelik topyekûn bir savaş ilan etti ve hava, kara ve denizden yoğun bombardıman başlattı. İsrail ordusu, Hamas’ın askeri kanadını yok etmeyi hedeflerken, operasyonlar kısa sürede sivil altyapıyı da hedef alacak şekilde genişledi. Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, Gazze’deki binaların yüzde 60’ından fazlası hasar gördü veya tamamen yıkıldı. İçme suyu kaynakları kullanılamaz hale gelirken, elektrik ve yakıt kesintileri nedeniyle hastaneler ve sağlık hizmetleri çöktü. Gazze’de yaşayan 2.3 milyon Filistinlinin büyük çoğunluğu, yeterli gıda, su ve ilaç bulamıyor. BM Dünya Gıda Programı (WFP), nüfusun yüzde 85’inin akut gıda güvensizliği yaşadığını, yüzbinlerce insanın kıtlık sınırında olduğunu bildiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail’in Gazze’deki savaşı, sadece bölgesel değil küresel düzeyde de yankı buldu. Mısır ve Katar’ın arabuluculuğunda yürütülen ateşkes müzakereleri, İsrail ve Hamas arasındaki derin güvensizlik ve karşılıklı talepler nedeniyle bir türlü sonuçlanamadı. Rehinelerin serbest bırakılması, sürekli ateşkes ve insani yardım koridoru gibi konularda taraflar arasında uzlaşma sağlanamadı. Bu süreçte ABD, İsrail’e askeri ve siyasi desteğini sürdürürken, BM Güvenlik Konseyi’nde savaşın sona erdirilmesini talep eden karar tasarıları sık sık veto edildi. Öte yandan, savaş İsrail ile Hizbullah ve İran eksenli direniş grupları arasında da gerginliğe yol açtı. Lübnan sınırında yaşanan çatışmalar savaşın genişleme riskini artırırken, Yemen’deki Husiler Kızıldeniz’de ticaret gemilerine saldırmaya başladı. Bu durum küresel deniz ticaretini olumsuz etkiledi ve uluslararası toplumda savaşın bölgesel bir yangına dönüşme kaygısını artırdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gazze’deki savaşın 1000. günü, Türkiye’nin bölgedeki arabuluculuk rolünü ve insani diplomasisini bir kez daha ön plana çıkardı. Türkiye, savaşın en başından itibaren ateşkesin sağlanması, insani yardımların ulaştırılması ve kalıcı barış için diplomatik girişimlerde bulundu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, uluslararası platformlarda savaşın durdurulması ve Filistin halkının haklarının savunulması çağrısı yaptı. Türkiye, Mısır üzerinden Gazze’ye insani yardım sevkiyatını organize eden öncü ülkelerden biri oldu. Bu kriz, Türkiye’nin bölgesel güç olarak etkisini pekiştirirken, aynı zamanda Doğu Akdeniz’deki enerji ve güvenlik dengelerini doğrudan etkiliyor. Eğer savaş sona erer ve yeniden inşa süreci başlarsa, Türk şirketlerinin altyapı projelerinde yer alması bekleniyor. Ancak savaşın uzaması, Türkiye’yi güney sınırında istikrarsızlık ve mülteci akını riski ile karşı karşıya bırakıyor.
