Gazze Şeridi'nde İsrail saldırılarının ardından ayakta kalan binaların arasında, 49 yaşındaki Muhammed el-Hindi adlı ud tamircisi, savaşın yıktığı duyguları bir kez daha tellere dokunarak onarıyor. Enkaz altından çıkarılmış, kırık dökük udları titizlikle tamir eden Muhammed, her bir enstrümanın sadece bir alet olmadığını, Filistin halkının asırlık kültürel mirasının bir parçası olduğunu söylüyor. Ona göre her onarılan ud, etrafını saran yıkıma karşı küçük bir zafer anlamına geliyor.
Geleneksel enstrümanın yeniden doğuşu
Üç çocuk babası Muhammed, savaştan önce Gazze'nin en tanınmış ud yapımcılarından biriydi. Atölyesi 2014'teki saldırılarda yıkıldığında, işini evinin bir odasında sürdürmeye devam etti. Bugün ise elinde kalaç, yapıştırıcı ve tellerle, çatışmaların en yoğun olduğu bölgelerden toplanmış, yanmış veya parçalanmış udları hayata döndürüyor. Tamir için gelen udların çoğu, sahiplerinin göz bebeği olan enstrümanlar; kimisi bir düğünde çalınmış, kimisi bir direniş şarkısında yankılanmış. Muhammed, bu enstrümanları onarırken sadece tahtayı değil, hafızaları da birleştirdiğini vurguluyor.
Gazze'de ud kültürü yüzyıllara dayanıyor. Bu enstrüman, Arap müziğinin temel taşı olarak Filistin kimliğinin sembollerinden biri. Ancak savaşlar, ambargolar ve yoksulluk, bu geleneği sürdürmeyi neredeyse imkansız hale getirdi. Muhammed, malzeme bulmakta zorlandığını, özellikle kaliteli ahşap ve tellerin artık Gazze'ye girmediğini anlatıyor. Yine de, bir ud'u tamir etmek için kullanılan her bir vida parçasını, bir çatışmadan kurtarılmış bir ganimet gibi görüyor.
Kültürel mirasın savaşta korunması
UNESCO'nun somut olmayan kültürel miras listesinde yer alan Filistin müzik geleneği, çatışma bölgelerinde her geçen gün daha fazla zarar görüyor. Müzikologlara göre, savaşlar yalnızca fiziksel yapıları değil, toplumların duygusal ve kültürel dokusunu da hedef alıyor. Bir enstrümanın onarılması, bu nedenle, sadece bir zanaat değil, aynı zamanda psikolojik bir direnç biçimi olarak değerlendiriliyor. Muhammed'in atölyesinde tamir edilen udlar, savaşın ortasında bile insanın yaratıcılığını ve kültürüne bağlılığını simgeliyor. Bu çaba, aynı zamanda Filistin'deki müzisyenlere de umut veriyor; bombaların altında çalınan bir bestenin, bu enstrümanlarla hayat bulabileceğini hatırlatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına tarihsel desteğiyle bilinirken, Gazze'de kültürel mirasın korunması çabaları Ankara'nın bölge politikasıyla da örtüşüyor. Türkiye, İsrail-Filistin çatışmasında iki devletli çözümü savunurken, Filistin kültürünün yaşatılması diplomatik bir yumuşak güç unsuru olarak kullanılabilir. Ayrıca, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) benzer projelerle müzik eğitimi ve enstrüman bağışı yaparak bölgedeki etkisini artırabilir. Bu tür kültürel girişimler, Türkiye'nin Filistin'le olan bağlarını güçlendirmenin yanı sıra, uluslararası kamuoyunda da pozitif bir imaj yaratmasına katkı sağlar.
