Gazze'de onlarca yıldır yerel tarımın bel kemiğini oluşturan tohum bankası, 7 Ekim 2023'te başlayan savaşın yol açtığı yıkımın ardından yeniden ayağa kalkmaya çalışıyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) verilerine göre, Gazze'deki ekilebilir arazilerin yalnızca yüzde 3'ü erişilebilir ve hasar görmemiş durumda. Bu hayati tohum bankası, Filistinlilerin yerel tohum çeşitlerini koruma ve gıda güvenliğini sağlama umudunu temsil ediyor.
Yıkımın boyutları ve tohum bankasının önemi
Gazze'deki tarım sektörü, savaşın başlamasından bu yana büyük kayıplar yaşadı. FAO'nun son raporuna göre, ekilebilir arazilerin büyük bir kısmı mayınlar, patlamamış mühimmat ve askeri operasyonlar nedeniyle kullanılamaz hale geldi. Ayrıca su kaynaklarına erişim kısıtlandı, seralar ve sulama sistemleri tahrip edildi. Bu koşullar altında, yerel tohum bankası, bölgenin eşsiz tarımsal çeşitliliğini korumak için kritik bir öneme sahip.
Tohum bankası, geçmişte yerel çiftçilere dayanıklı ve bölgeye uyumlu tohumlar temin ediyordu. Uzmanlar, bu tohumların, kuraklık ve tuzluluk gibi zorlu koşullara dayanıklılığıyla bilindiğini ve bu özelliklerin, iklim değişikliğinin etkilerine karşı da bir savunma mekanizması oluşturduğunu belirtiyor. Ancak savaş sırasında depolama tesisleri bombalandı, tohumların bir kısmı yok oldu. Çalışanlar, kurtarabildikleri tohumları yeniden toplamak ve üretimi canlandırmak için seferber oldu.
Yeniden inşa çabaları ve uluslararası destek
Yeniden inşa süreci, uluslararası kuruluşların desteğiyle hız kazanmış durumda. FAO ve diğer insani yardım kuruluşları, tohum bankasının altyapısını restore etmek ve tohum stoklarını yenilemek için fon aktarıyor. Ancak uzmanlar, kalıcı bir çözüm için ateşkes ve tarım sektörünün rehabilitasyonu gerektiğini vurguluyor. Gazze'deki tarım, sadece gıda üretimi için değil, aynı zamanda ekonominin ve istihdamın temel taşlarından biri olarak görülüyor.
Yerel girişimler de bu sürece katkı sağlıyor. Birçok sivil toplum örgütü, çiftçilere tohum dağıtmak ve tarımsal bilgi aktarımı sağlamak için çalışıyor. Ayrıca, akademik çevreler, tohum bankasının yeniden yapılandırılması için teknik destek sunuyor. Ancak güvenlik riskleri ve kaynak yetersizliği, bu çabaların önündeki en büyük engeller olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Gazze'ye insani yardım sağlayan önde gelen ülkelerden biri. Bu tohum bankasının yeniden inşası, Türkiye'nin bölgedeki insani diplomasi ve kalkınma yardımlarıyla örtüşüyor. Türkiye'nin tarımsal bilgi ve teknolojisi, Gazze'nin tarım sektörünün iyileştirilmesine katkı sağlayabilir. Ayrıca, bu tür projeler, Türkiye'nin Orta Doğu'daki yumuşak gücünü ve bölgesel istikrar arayışındaki rolünü güçlendiriyor. Uzun vadede, Gazze'deki tarımsal kalkınma, bölgesel gıda güvenliğine katkıda bulunarak göç ve istikrarsızlık risklerini azaltabilir.
