ABD Sayıştayı (GAO), 25 Eylül 2026 tarihli raporunda, ABD Donanması'nın tersanelerini modernize etmeyi amaçlayan ve maliyeti on milyarlarca doları bulan 50 yıllık altyapı programı için karar alıcıların ihtiyaç duyduğu bilgilerin eksik olduğunu açıkladı. GAO, Donanmanın bugüne kadarki en büyük inşaat ve restorasyon girişimi olan bu programın, tam bilgi olmadan yönetilmesinin ciddi riskler taşıdığını vurguladı.
Programın Arka Planı ve GAO'nun Endişeleri
ABD Donanması, ülkenin dört büyük kamu tersanesini (Norfolk, Portsmouth, Puget Sound ve Pearl Harbor) kapsayan iddialı bir altyapı optimizasyon programı yürütüyor. Program kapsamında, yıllardır ihmal edilen kuru havuzlar, rıhtımlar, atölyeler ve diğer tesislerin yenilenmesi, genişletilmesi ve bazı durumlarda yeniden inşası planlanıyor. Donanma, bu yatırımın toplam maliyetinin 21 milyar doları aşabileceğini ve programın 50 yıla yayılabileceğini öngörüyor.
Ancak GAO raporu, Donanmanın bu devasa program için tam ve güvenilir bir maliyet tahmini sunmadığını, programın takviminin belirsiz olduğunu ve beklenen faydaların ölçülebilir hedeflere bağlanmadığını ortaya koydu. Raporda, "Donanma, karar alıcıların programın maliyeti, kapsamı ve zamanlaması hakkında bilinçli kararlar alabilmesi için gerekli bilgileri sağlamalıdır" ifadesine yer verildi. GAO ayrıca, mevcut bilgi eksikliğinin maliyet aşımlarına, gecikmelere ve kaynak israfına yol açabileceği uyarısında bulundu.
Donanma yetkilileri, programın önemini kabul etmekle birlikte, GAO'nun tespitlerine katıldıklarını ve eksiklikleri gidermek için çalıştıklarını belirtti. Ancak GAO, Donanmanın bazı önerileri henüz uygulamaya koymadığını da kaydetti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD Donanması, dünya genelinde en büyük ve en güçlü deniz kuvveti olarak kabul ediliyor. Ancak son yıllarda, özellikle Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'nın (PLAN) hızlı büyümesi ve modernizasyonu, ABD'nin deniz üstünlüğünü sorgulatıyor. ABD tersanelerinin bakım ve onarım kapasitesindeki yetersizlikler, savaş gemilerinin uzun süre limanda kalmasına ve operasyonel hazırlık oranlarının düşmesine neden oluyor. Bu durum, ABD'nin Hint-Pasifik ve Atlantik'teki askeri varlığını olumsuz etkiliyor.
GAO raporu, sadece mali bir denetim değil, aynı zamanda ABD'nin küresel deniz stratejisinin sürdürülebilirliğine dair bir uyarı niteliği taşıyor. Programın başarısız olması veya gecikmesi, ABD'nin müttefiklerine verdiği güvenlik garantilerini zayıflatabilir ve bölgesel güç dengelerini etkileyebilir. Özellikle Tayvan Boğazı, Güney Çin Denizi ve Doğu Akdeniz gibi kritik bölgelerde ABD donanmasının caydırıcılık kapasitesi, tersanelerdeki iyileştirmelere bağlı.
Öte yandan, ABD'nin tersane altyapısına yapacağı yatırımlar, müttefikleriyle ortak gemi inşa ve bakım projelerini de etkileyebilir. NATO ülkeleri ve Pasifik müttefikleri, ABD tersanelerindeki kapasite artışından olumlu etkilenebilir. Ancak programın belirsizliği, bu iş birliklerinin planlanmasını zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD Donanması'nın tersane altyapısındaki sorunlar ve GAO'nun raporu, dolaylı da olsa Türkiye'yi ilgilendiriyor. Türkiye, Doğu Akdeniz ve Karadeniz'de dengeleri gözeten bir deniz stratejisi izliyor ve kendi tersane kapasitesini modernize etmeye çalışıyor. ABD'nin tersanelerindeki gecikmeler, NATO'nun güney kanadındaki deniz iş birliğini ve ortak tatbikatları etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin yerli savunma sanayii projeleri (MİLGEM, TCG Anadolu) açısından, ABD'nin yaşadığı altyapı sorunları, Türkiye'nin kendi kendine yeterlilik hedefinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Washington'un deniz gücündeki olası zafiyet, bölgesel güvenlik mimarisinde Türkiye'nin rolünü güçlendirebilir.
