Gana'nın başkenti Akra ve çevresinde etkili olan şiddetli sağanak yağışlar, ciddi sel felaketine yol açtı. Yetkililer, sel sularına kapılan 13 kişinin hayatını kaybettiğini doğrularken, önümüzdeki saatlerde yeni bir fırtınanın daha beklenmesi nedeniyle halk yüksek kesimlere çekilmeye veya evde kalmaya çağrıldı. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, özellikle alçak bölgelerde yaşayanların acilen tahliye edilmesi gerektiğini duyurdu. Akra'da birçok mahalle sular altında kalırken, kentin ana arterlerinde ulaşım felç oldu. Elektrik direklerinin devrilmesi nedeniyle bazı bölgelerde enerji kesintileri yaşanıyor. Kurtarma ekipleri, çamur ve enkaz altında kalanları arama çalışmalarını sürdürüyor.
Sellerin etkisi ve acil durum önlemleri
Gana Acil Durum Yönetim Ajansı (NADMO), sel felaketinin ardından seferber oldu. Açıklamada, 'Ölü sayısı 13'e yükseldi, kayıp kişi bulunmuyor ancak arama çalışmaları devam ediyor' denildi. Selden en çok etkilenen bölgeler arasında Akra'nın Odaw Kanalı çevresi, Nima ve Madina semtleri yer alıyor. Sivil savunma ekipleri, kanalların tıkanması nedeniyle suyun biriktiği bölgelerde drenaj çalışması yapıyor. Hükümet sözcüsü, 'Vatandaşlarımızın can güvenliği için gerekli tüm önlemler alınmıştır, ancak lütfen yetkililerin uyarılarına uyun' çağrısında bulundu. Geçtiğimiz yıl Haziran ayında da benzer bir sel felaketinde 7 kişi hayatını kaybetmişti. Kentteki plansız yapılaşma ve yetersiz altyapı, her yağışta sel riskini artırıyor. Uzmanlar, iklim değişikliğinin Batı Afrika'da daha sık ve şiddetli yağışlara yol açtığını belirtiyor.
Gana Meteoroloji Kurumu, önümüzdeki 48 saat içinde yeni bir tropikal fırtınanın daha Akra'yı vurabileceği uyarısı yaptı. Halkın, sel sularına karşı dikkatli olması, araç kullanmaması ve düşük rakımlı bölgeleri terk etmesi istendi. Okullar ve kamu daireleri geçici olarak kapatıldı. Ordudan da destek istendi. Sahil kesimlerinde yaşayan balıkçılar da denize açılmamaları konusunda uyarıldı.
Bölgesel boyut ve iklim krizi bağlamı
Gana'da yaşanan bu sel felaketi, Batı Afrika genelinde giderek artan aşırı hava olaylarının bir yansıması. Nijerya, Fildişi Sahili ve Togo'da da benzer seller yaşanıyor. Birleşmiş Milletler, bölgede bu yıl sellerden etkilenenlerin sayısının 1,5 milyonu aştığını açıkladı. İklim değişikliği, Batı Afrika muson yağmurlarının düzensizleşmesine ve şiddetinin artmasına neden oluyor. Deniz seviyesinin yükselmesi de kıyı kentlerinde tuzlu su girişimine ve toprak kaybına yol açıyor. Uzmanlar, hükümetlerin kentsel planlama ve drenaj sistemlerine daha fazla yatırım yapması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi ve halkın bilinçlendirilmesi kritik önem taşıyor. Gana'nın Akra gibi hızla büyüyen bir metropolde altyapı eksiklikleri, felaketlerin etkisini katlıyor. Şehir planlamacıları, yapılaşmanın dere yataklarına kaymasının önlenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gana'daki sel felaketi, iklim değişikliğinin gelişmekte olan ülkelerde yarattığı yıkıcı etkileri bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye, Batı Afrika ile artan ticari ve diplomatik ilişkileri çerçevesinde, bölgedeki insani krizlere kayıtsız kalmıyor. Türkiye İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) daha önce Gana'da su kuyusu açma ve altyapı projeleri yürütmüştü. Bu tür afetler, Türkiye'nin Afrika'daki yardım ve yatırım stratejisinde, acil müdahale kabiliyeti ve iklim direnci projelerine ağırlık vermesi gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, Türkiye'nin İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamındaki taahhütleri ve yeşil kalkınma hedefleri doğrultusunda, benzer afetlerin Türkiye'de de yaşanabileceği gerçeği, kentsel dönüşüm ve afet yönetiminin önemini artırıyor.
