İsrail'de yaklaşan seçimler öncesinde eski Genelkurmay Başkanı ve şu anda muhalefetteki Ulusal Birlik Partisi'nin önde gelen isimlerinden Gadi Eisenkot, başbakanlık yarışında Başbakan Binyamin Netanyahu'ya karşı Fas kökenini siyasi bir avantaj olarak kullanıyor. Eisenkot, özellikle Likud partisinin kalesi olarak bilinen Sderot gibi kentlerde seçmenlere hitap ederken, ailesinin Fas'tan İsrail'e göç hikayesini ön plana çıkarıyor. Bu strateji, İsrail toplumundaki etnik ve kültürel kimlik dinamiklerini siyasi bir araç haline getirirken, aynı zamanda 7 Ekim saldırılarının yarattığı travmanın gölgesinde şekillenen yeni siyasi sadakatleri de yansıtıyor.
Fas kökenli bir generalin siyasi yolculuğu
Gadi Eisenkot, 2015-2019 yılları arasında İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Genelkurmay Başkanı olarak görev yaptı. Askeri kariyeri boyunca sert güvenlik çizgisiyle tanınan Eisenkot, siyasete atıldıktan sonra özellikle Ekim 2023'teki Hamas saldırılarının ardından savaş kabinesinde yer alarak ulusal bir figür haline geldi. Ancak asıl dikkat çeken yönü, Fas kökenli bir aileden gelmesi. Babası Fas'tan göç etmiş bir Yahudi olan Eisenkot, bu kimliğini özellikle İsrail'in güneyindeki Sderot, Ofakim ve Netivot gibi kentlerde vurguluyor. Bu kentler, nüfusunun önemli bir kısmı Fas, Cezayir ve Tunus gibi Kuzey Afrika ülkelerinden gelen Yahudilerden oluşan ve geleneksel olarak Likud'a oy veren bölgeler.
Eisenkot'un bu stratejisi, İsrail siyasetinde derin bir tarihsel ayrışmayı da gün yüzüne çıkarıyor: Aşkenaz (Avrupa kökenli) elitler ile Mizrahi (Orta Doğu ve Kuzey Afrika kökenli) Yahudiler arasındaki sosyo-ekonomik ve kültürel uçurum. Uzun yıllar boyunca İsrail'in siyasi, askeri ve ekonomik kurumlarında Aşkenaz kökenliler ağırlıklıydı. Likud partisi ise 1970'lerden itibaren Mizrahi Yahudilerin desteğini kazanarak iktidara geldi. Şimdi Eisenkot, bir yandan bu tarihsel bölünmeyi aşmaya çalışırken diğer yandan Netanyahu'nun Likud'unun geleneksel seçmen tabanına göz kırpıyor.
Sderot'ta kimlik ve travma siyaseti
Sderot, Gazze sınırına yakınlığı nedeniyle yıllardır roket saldırılarına maruz kalan bir kent. 7 Ekim 2023'te Hamas'ın düzenlediği saldırılarda en çok can kaybı yaşanan yerlerden biri oldu. Bu travma, kentin siyasi tercihlerini yeniden şekillendiriyor. Geleneksel olarak güvenlik konularında sertlik yanlısı partilere oy veren Sderotlular, şimdi hem güvenlik hem de kimlik ekseninde yeni arayışlar içinde. Eisenkot, hem askeri geçmişi hem de Fas kökeniyle bu seçmene ulaşmaya çalışıyor. Seçim kampanyasında sık sık "Ben de sizden biriyim" mesajı veren Eisenkot, babasının Fas'taki yaşamını, göç hikayesini ve İsrail'de karşılaştıkları zorlukları anlatıyor. Bu anlatı, özellikle sosyo-ekonomik olarak dezavantajlı Mizrahi topluluklarında yankı buluyor.
Ancak Eisenkot'un bu stratejisi sadece kimlik üzerinden yürümüyor. 7 Ekim sonrası İsrail'de güvenlik algısı kökten değişti. Netanyahu, "Bay Güvenlik" imajını uzun yıllar korumuş olsa da 7 Ekim saldırıları bu imaja büyük darbe vurdu. Eisenkot ise askeri geçmişi ve savaş kabinesindeki deneyimiyle alternatif bir güvenlik vizyonu sunuyor. Sderot gibi kentlerde hem kimlik hem de güvenlik kartını birlikte oynuyor.
Bölgesel ve küresel yankıları
İsrail'deki bu siyasi hareketlilik, sadece ülke içi dinamiklerle sınırlı değil. Netanyahu'nun uzun süredir iktidarda kalması, ABD ve Avrupa başkentlerinde hem memnuniyet hem de endişeyle karşılanıyor. Eisenkot'un yükselişi, İsrail siyasetinde bir değişim umudu olarak görülüyor. Ancak Eisenkot da Netany ahu kadar şahin bir çizgide. Yine de onun Fas kökenli bir general olarak yükselişi, İsrail toplumunun çeşitliliğini yansıtması açısından önemli. Öte yandan, İsrail'in Gazze politikası ve bölgesel gerilimler, seçim sonuçlarından bağımsız olarak devam ediyor. Eisenkot'un kampanyası, İsrail seçmeninin kimlik ve güvenlik arasındaki dengeyi nasıl kuracağını göstermesi bakımından dikkatle izleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'deki seçim dinamikleri, Türkiye'nin Orta Doğu politikası açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Eisenkot'un yükselişi, İsrail'in iç siyasetinde bir değişim sinyali olsa da Türkiye-İsrail ilişkileri daha çok bölgesel güvenlik ve Filistin meselesi ekseninde şekilleniyor. Türkiye, İsrail'deki hükümet değişikliğinin Gazze politikalarını ne yönde etkileyeceğini yakından takip edecek. Ayrıca, İsrail'in iç siyasi tartışmaları, Türkiye'nin bölgesel denge politikalarını ve Doğu Akdeniz'deki enerji işbirliklerini de etkileyebilir. Eisenkot'un Fas kökenini öne çıkarması, Türkiye'deki Sephardik Yahudi toplumuyla kültürel bağlar açısından da ilgi çekici olabilir.
