Fransa, Çarşamba günü yapılacak nihai oylamayla, ötanazi hakkını güvence altına alan ülkeler arasına katılmaya bir adım daha yaklaştı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un uzun süredir savunduğu tartışmalı yasa tasarısı, Ulusal Meclis ve Senato'dan geçtikten sonra son kez milletvekillerinin önüne geliyor. Kabul edilmesi halinde Fransa, onurlu ölüm hakkını tanıyan ülkeler arasında Belçika, Hollanda, Lüksemburg ve İspanya gibi komşularına katılacak. Tasarı, ölümcül hastalığı olan ve dayanılmaz acı çeken kişilere, sıkı koşullar altında doktor yardımıyla hayatlarını sonlandırma imkânı sunuyor.
Tartışmalı yasa nasıl bir yol izledi?
Macron hükümetinin 2023 yılında kamuoyunda geniş bir istişare süreci başlatmasının ardından hazırlanan yasa tasarısı, özellikle dini gruplar ve muhafazakâr çevrelerden tepki çekmişti. Papa Francis'in de kişisel olarak Macron'a mektup yazarak yasayı eleştirdiği biliniyor. Tasarı, hastanın bilinci açıkken talepte bulunması, iki doktorun onayı ve bir haftalık bekleme süresi gibi katı kriterler içeriyor. Ayrıca sadece terminal dönemdeki yetişkin hastaları kapsıyor; reşit olmayanlar ve demans gibi hastalıklarda ilerleyici durumdaki hastalar bu hakkın dışında bırakılıyor.
Meclis ve Senato arasındaki görüş farklılıkları nedeniyle yasa tasarısı altı ay süren bir müzakere sürecinden geçti. Son olarak iki kanadın ortak komisyonu üzerinde anlaşmaya varılan metin, nihai oylamaya sunuluyor. Macron'un partisi Rönesans ve merkez sağ ittifakın çoğunluğu elinde tuttuğu mecliste yasanın geçmesi bekleniyor. Ancak aşırı sağ ve sol ittifakın bazı üyeleri de tasarıya destek veriyor; buna karşın muhafazakâr Cumhuriyetçiler ile Komünist Parti'nin bir kısmı hâlâ karşı çıkıyor.
Avrupa'da yeni bir dönem mi başlıyor?
Fransa'nın bu adımı, Avrupa genelinde ötanazi yasalarının yaygınlaşması yönünde bir ivme olarak değerlendiriliyor. Şu anda Avrupa'da ötanazi veya doktor yardımlı intiharı yasallaştıran ülkeler: Hollanda, Belçika, Lüksemburg, İspanya, Portekiz (sadece doktor yardımlı intihar), Avusturya (yüksek mahkeme kararıyla) ve İsviçre (yardımlı intihar). Almanya'da ise anayasa mahkemesi 2020'de yasaklamayı kaldırdı ancak henüz kapsamlı bir yasa çıkarılmadı. İtalya, İngiltere ve İskandinav ülkelerinde de benzer tartışmalar sürüyor. Uzmanlar, yaşlanan nüfus ve hasta hakları bilincinin artmasıyla ötanazi konusunun daha fazla ülkenin gündemine gireceğini belirtiyor. Ancak dini ve etik tartışmalar, özellikle Katolik ağırlıklı ülkelerde reformların önünde ciddi bir engel oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'nın ötanazi yasası, Türkiye'deki ölüm hakkı ve yaşam etiği tartışmalarını dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye'de ötanazi yasal değildir ve kamuoyunda bu konuda henüz geniş bir tartışma yoktur. Ancak Avrupa Birliği ile uyum sürecinde hasta hakları ve bireysel özgürlükler konusunda benzer düzenlemelerin gündeme gelme potansiyeli, muhafazakâr kesimlerde rahatsızlık yaratabilir. Ayrıca, Türkiye'deki sağlık turizmi ve yaşlı bakımı sektörleri, bu tür yasaların Avrupa'da yaygınlaşmasıyla yeni düzenlemelere ihtiyaç duyabilir.
