Fransa, son yılların en şiddetli sıcak hava dalgalarına hazırlıksız yakalanırken, evlerde ve okullarda klima eksikliği büyük bir sorun haline geldi. Tarihsel olarak ılıman yazlar nedeniyle iklimlendirme sistemlerine yatırım yapmayan ülkede, hükümet acil önlem paketleri hazırlıyor. Özellikle yaşlı nüfus ve çocuklar için risk oluşturan sıcaklıklar, Fransa genelinde klimaya olan talebi patlattı. Ancak arz-talep dengesizliği, fiyatların fırlamasına ve montaj kuyruklarının haftaları bulmasına neden oluyor.
Küresel ısınma Fransa'yı da vurdu
Fransa, geçmişte yazları ılıman geçen bir ülke olarak bilinirken, küresel iklim değişikliği bu durumu tamamen değiştirdi. Meteoroloji verilerine göre son beş yılda sıcaklık rekorları art arda kırıldı. 2019'da 46.0°C ile tarihin en yüksek sıcaklığı kaydedilirken, 2022 yazında da sıcaklık haftalarca 40°C'nin üzerinde seyretti. Bu durum, özellikle büyük şehirlerdeki apartman dairelerinde ve kırsal alandaki eski evlerde yaşayanları zor durumda bıraktı.
Fransa'da hanelerin yalnızca yüzde 25'inde klima bulunuyor. Bu oran, Avrupa ortalamasının da altında. Okullarda ise durum daha vahim; sadece yüzde 5'lik bir kısım iklimlendirmeye sahip. Geçen yıl birçok okul, aşırı sıcaklar nedeniyle eğitime ara vermek zorunda kaldı. Ebeveynler ve öğretmenler, çocukların sağlığı için acil önlem çağrısı yapıyor.
Hükümetin acil eylem planı
Fransa Çevre Bakanlığı, bu yaz öncesinde bir dizi önlem açıkladı. Bunlar arasında düşük gelirli hanelere klima alımı için sübvansiyon, okullara mobil klima üniteleri temini ve kamu binalarının iklimlendirme altyapısının iyileştirilmesi yer alıyor. Ayrıca, enerji verimliliği yüksek sistemlere teşvik verilmesi planlanıyor. Ancak uzmanlar, bu önlemlerin kısa vadede talebi karşılamaya yetmeyeceğini belirtiyor. Montaj için yeterli sayıda teknisyen bulunmaması da ayrı bir sorun.
Öte yandan, klimaya olan talep patlaması elektrik şebekesinde de yük oluşturuyor. Fransız Enerji Düzenleme Kurulu, bu yaz rekor düzeyde elektrik tüketimi beklediğini duyurdu. Hükümet, enerji arz güvenliği için nükleer santrallerin tam kapasite çalışmasını sağlamaya çalışıyor. Ancak geçen yıl bakım nedeniyle birçok santralin devre dışı kalması, enerji krizini tetiklemişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'daki bu gelişme, Türkiye için de önemli dersler barındırıyor. Türkiye, iklim değişikliğinin etkilerini şimdiden hisseden bir ülke olarak, özellikle yaz aylarında sıcak hava dalgalarıyla mücadele ediyor. Ancak Türkiye'de klima yaygınlığı yüksek olmasına rağmen enerji altyapısı ve maliyetler konusunda benzer sorunlar yaşanabiliyor. Fransa'nın nükleer enerjiye dayalı elektrik üretimi, Türkiye'nin doğalgaz ithalatına bağımlı yapısıyla karşılaştırıldığında, enerji güvenliği açısından farklı riskler ortaya çıkıyor. Ayrıca, iklim krizine karşı dayanıklı şehir planlaması ve yeşil altyapı yatırımları konusunda Türkiye'nin de benzer acil önlemler alması gerekebilir.
