Fransa, başta Asya merkezli çevrimiçi platformlar olmak üzere ultra hızlı moda ürünlerine yönelik yeni bir vergi uygulamaya hazırlanıyor. Hükümetin bu adımı, özellikle Shein, Temu ve AliExpress gibi dev e-ticaret şirketlerinin Avrupa pazarındaki etkisini sınırlamayı ve çevresel sürdürülebilirliği teşvik etmeyi amaçlıyor. Vergi düzenlemesi, Fransız Ulusal Meclisi’nde kabul edilen bir yasa tasarısına dayanıyor ve 2025 yılında yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Yeni verginin ayrıntıları
Yasa tasarısına göre, çevrimiçi satılan ve günlük bin ila üç bin yeni ürün tanıtan platformlardan, satılan her ürün için 5 avroya kadar vergi alınacak. Bu oran, 2030 yılına kadar kademeli olarak 10 avroya çıkarılacak. Ayrıca, bu ürünlerin çevresel etkisini azaltmak amacıyla, tek kullanımlık ambalajlar için ek bir ücretlendirme de öngörülüyor. Fransız Çevre Bakanı Christophe Béchu, düzenlemenin “moda endüstrisinin çevreye verdiği zararı azaltmak ve tüketicileri daha sürdürülebilir seçeneklere yönlendirmek” için kritik olduğunu belirtti.
Ultra hızlı moda, düşük maliyetli ve hızla değişen koleksiyonlarla karakterize ediliyor. Bu iş modeli, tekstil atıklarının artmasına ve karbon salımının yükselmesine neden oluyor. Araştırmalar, tekstil sektörünün küresel karbon emisyonlarının yaklaşık %10’undan sorumlu olduğunu gösteriyor. Fransa’nın bu girişimi, Avrupa Birliği’nin tekstil stratejisiyle de uyumlu; AB, 2030 yılına kadar tekstil ürünlerinin geri dönüştürülebilir olmasını ve aşırı üretimin önlenmesini hedefliyor.
Asyalı e-ticaret devlerine yönelik baskı
Bu düzenleme, özellikle Çin merkezli platformları hedef alıyor. Shein ve Temu, uygun fiyatlı ürünleriyle Avrupa’da hızla büyüyen pazar paylarına sahip. Shein, geçtiğimiz yıl Fransa’da en çok indirilen alışveriş uygulaması oldu. Ancak bu platformlar, düşük fiyatlarını genellikle düşük kalite standartları ve çevresel maliyetleri yansıtmayan iş modelleriyle elde ediyor. Fransız milletvekilleri, bu şirketlerin ürünlerinin çoğunun “tek kullanımlık” nitelikte olduğunu ve tüketicileri bilinçlendirmeden aşırı tüketimi teşvik ettiğini savunuyor.
Fransa’nın bu hamlesi, diğer Avrupa ülkelerinde de yankı buldu. Almanya, İtalya ve İspanya’da benzer düzenlemeler üzerinde çalışıldığı bildiriliyor. Avrupa Komisyonu ise, sınır ötesi e-ticarette adil rekabeti sağlamak ve çevre standartlarını yükseltmek için ortak bir çerçeve önerisini masaya yatırmış durumda. Bu bağlamda, Fransa’nın vergisi, AB genelinde benzer politikaların habercisi olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tekstil ve hazır giyim sektöründe dünya ihracatında ilk sıralarda yer alıyor. Fransa’nın ultra hızlı modaya getirdiği vergi, doğrudan Türkiye’yi hedef almıyor olsa da, AB genelinde benzer düzenlemelerin yaygınlaşması, Türk ihracatçısını yakından ilgilendiriyor. Türkiye’nin güçlü olduğu sürdürülebilir ve kaliteli üretim avantajı, bu tür çevre odaklı politikalar sayesinde değer kazanabilir. Ancak, özellikle dijital platformlar üzerinden yapılan sınır ötesi satışlarda denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve Türk firmalarının da sürdürülebilirlik kriterlerine uyum sağlaması gerekiyor. Ayrıca, bu gelişme, Türkiye’nin AB ile ticari ilişkilerinde çevre standartlarının önemini bir kez daha vurguluyor.
