Fransa, bu yaz orman yangınları ile mücadele ederken gözler, bu konuda uzun yıllara dayanan deneyime sahip olan ABD'nin Kaliforniya eyaletine çevrilmiş durumda. Geçtiğimiz haftalarda güney Fransa'da özellikle Akdeniz kıyısındaki bölgelerde çıkan yangınlar, binlerce hektarlık ormanlık alanı kül etti, onlarca yerleşim yerini tehdit etti ve yüzlerce kişiyi evlerini terk etmek zorunda bıraktı. Fransız yetkililer, yangınların büyük bölümünün kontrol altına alındığını açıklasa da, ülke genelinde yangın riski devam ediyor. Bu durum, hem iklim değişikliğinin hem de orman yakınlarındaki kontrolsüz yapılaşmanın bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Fransa, şimdi Kaliforniya'nın bu konudaki başarı ve başarısızlıklarından ders çıkarmaya çalışıyor.
Fransa'nın yangınlarla imtihanı
Fransa'da bu yaz yangın mevsimi erken başladı. Haziran ayı sonlarında güneydeki Gard ve Bouches-du-Rhône bölgelerinde çıkan yangınlar, 100 kilometreyi aşan hızla yayıldı. İtfaiye ekipleri, hava araçları ve binlerce personelle yangınlara müdahale etti. Ancak yüksek sıcaklıklar, düşük nem ve kuvvetli rüzgarlar, alevlerin kontrol altına alınmasını zorlaştırdı. Fransız hükümeti, yangınlarla mücadele için ek kaynaklar seferber ettiğini ve komşu ülkelerden de yardım talep ettiğini açıkladı. Avrupa Birliği'nin sivil koruma mekanizması da devreye sokuldu. Yangınlar, sadece Fransa'da değil, İspanya, İtalya, Yunanistan ve Portekiz gibi diğer Akdeniz ülkelerinde de etkili oldu.
Uzmanlar, Fransa'daki yangınların temel nedenlerinden birinin, ormanlık alanlara yakın yerleşimlerin artması olduğunu vurguluyor. Son yıllarda özellikle güney Fransa'da kırsal alanlara olan göç, ormanla iç içe geçen yapıların sayısını artırdı. Bu durum hem yangın riskini yükseltiyor hem de itfaiye ekiplerinin müdahalesini güçleştiriyor. Ayrıca, iklim değişikliği nedeniyle yaz aylarının daha sıcak ve kurak geçmesi, bitki örtüsünün kurumasını hızlandırarak yangınların daha kolay çıkmasına ve yayılmasına zemin hazırlıyor. Fransız hükümeti, orman yangınlarıyla mücadele konusunda yeni bir strateji üzerinde çalışıyor. Bu stratejinin, hem yangın önleme hem de müdahale kapasitesinin artırılmasını içermesi bekleniyor.
Kaliforniya'nın deneyimleri ve dersler
Kaliforniya, son yıllarda orman yangınları konusunda dünyanın en çok etkilenen bölgelerinden biri haline geldi. Her yıl binlerce yangın çıkan eyalette, 2020 ve 2021 yılları rekor kıran yangın sezonları olarak kayıtlara geçti. Kaliforniya'da yangınlarla mücadele, ileri teknoloji, büyük bütçeler ve uzman ekiplerle yürütülüyor. Ancak uzmanlar, asıl çözümün yangınları söndürmekten çok önlemek olduğunu belirtiyor. Kaliforniya'daki yıkıcı yangınların en önemli nedenlerinden biri, ormanlık alanlara yapılan kontrolsüz yapılaşmadır. Bu durum, hem can kayıplarını artırıyor hem de yangınların müdahalesini zorlaştırıyor. Kaliforniya'da bu nedenle yeni yapılaşma yönetmelikleri getirildi; orman yakınlarındaki bölgelerde yangına dayanıklı malzeme kullanımı zorunlu hale getirildi ve ev sahiplerine yangın güvenliği konusunda eğitimler verildi.
Kaliforniya ayrıca, orman yangınlarını önlemek için kontrollü yakma teknikleri uyguluyor. Bu yöntemle, orman zeminindeki kuru bitki örtüsünün belirli dönemlerde kontrollü olarak yakılması, büyük yangınların çıkmasını engelliyor. Fransa da benzer bir uygulamayı hayata geçirmek için adımlar atıyor. Fransız yetkililer, Kaliforniya'nın yangın yönetimi modelini yakından incelediklerini ve uygun olan uygulamaları Fransa'ya adapte etmeyi planladıklarını ifade ediyorlar. Bununla birlikte, Fransa'nın yangınlarla mücadele konusunda farklı bir yapıya sahip olduğu da unutulmamalıdır. Fransa'da orman yangınlarıyla mücadele daha merkezi bir yapıda yürütülürken, Kaliforniya'da daha yerel ve eyalet bazında organize ediliyor. Her iki sistemin de artıları ve eksileri bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa ve Kaliforniya'daki orman yangınları, iklim değişikliğinin küresel bir krize dönüştüğünü bir kez daha gösteriyor. Türkiye, özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde orman yangınlarına oldukça yatkın bir ülke. 2021 yılında yaşanan büyük yangınlar, ülkenin yangın yönetimi ve önleme kapasitesindeki eksiklikleri ortaya çıkarmıştı. Fransa'nın Kaliforniya'dan alacağı dersler, Türkiye için de geçerli olabilir. Kontrollü yakma, yapılaşma yönetmelikleri ve erken uyarı sistemleri gibi uygulamalar, Türkiye'nin de orman yangınlarıyla mücadelesinde önemli faydalar sağlayabilir. Ayrıca, bu yangınların küresel etkisi, iklim değişikliğiyle mücadelenin uluslararası iş birliği gerektirdiğini gösteriyor. Türkiye, bu konuda uluslararası platformlarda daha aktif rol alarak hem kendi kapasitesini geliştirebilir hem de diğer ülkelerin deneyimlerinden faydalanabilir.
