Fransa’nın kuzeybatısındaki Brittany bölgesinde, sahilleri kaplayan yeşil deniz yosunları son yıllarda bir dizi ölüme yol açtı. 2026 yılının Haziran ayında yayımlanan bir Guardian podcast’inde, bu ölümlerden birinin ardından ailenin adalet arayışı ele alınıyor. ‘I couldn’t breathe’ (Nefes Alamıyordum) başlıklı podcast, Marta Zaraska tarafından hazırlandı ve Lucy Bromilow tarafından seslendirildi. Programda, Brittany kıyılarında biriken ve çürüdükçe hidrojen sülfür gazı yayan yeşil deniz yosunlarının, bölge sakinleri ve turistler için nasıl ölümcül bir tehdit haline geldiği anlatılıyor.
Gelişmenin arka planı: Zehirli yosunların yayılışı
Brittany sahillerinde her yaz yaşanan yeşil yosun patlaması, bölgenin tarımsal faaliyetleriyle yakından ilişkili. Tarımda kullanılan azotlu gübrelerin yağmur ve akarsularla denize taşınması, yosunların kontrolsüz bir şekilde çoğalmasına neden oluyor. Bu yosunlar kıyıya vurduğunda, güneş altında çürüyerek hidrojen sülfür gazı yayıyor. Bu gaz, yüksek konsantrasyonlarda solunduğunda boğulma hissi, bilinç kaybı ve hatta ölüme yol açabiliyor. 2021 yılında Brittany’de bir adam, yosunların arasında köpeğini ararken hayatını kaybetti. Ailesi, ölümün yosunlardan kaynaklanan zehirli gaz nedeniyle olduğunu kanıtlamak için yıllar süren bir hukuk mücadelesi başlattı. Podcast, bu ailenin hikayesi etrafında şekilleniyor ve yerel yetkililerin ihmali olduğu iddiasını sorguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Deniz kirliliği ve sağlık krizi
Yeşil deniz yosunu sorunu yalnızca Fransa’ya özgü değil. Dünyanın birçok kıyı bölgesinde, özellikle tarımsal atıkların denize karıştığı alanlarda benzer vakalar yaşanıyor. Çin’de, Meksika’da ve ABD’nin bazı eyaletlerinde yeşil yosun patlamaları rapor edilmiş durumda. Ancak Brittany, bu konuda en çok bilinen ve en ölümcül örneklere ev sahipliği yapıyor. Fransız hükümeti, yosunları toplamak ve bertaraf etmek için milyonlarca euro harcasa da, sorunun kaynağı olan tarımsal kirliliğe karşı yeterli önlem alınmıyor. Çevre örgütleri, azotlu gübre kullanımının sınırlandırılması ve daha sürdürülebilir tarım politikaları çağrısında bulunuyor. Bu durum, aynı zamanda iklim değişikliğinin deniz ekosistemleri üzerindeki etkisini de gözler önüne seriyor: Artan deniz suyu sıcaklıkları, yosun patlamalarının şiddetini ve sıklığını artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’nin kıyılarında da tarımsal atıklar ve evsel atıklar nedeniyle benzer yosun patlamaları yaşanabiliyor. Özellikle Marmara Denizi’ndeki müsilaj sorunu, deniz kirliliğinin ve atık yönetimindeki eksikliklerin bir sonucu olarak hafızalarda taze. Bu haber, Türkiye’nin de tarım politikalarını ve kıyı yönetimini gözden geçirmesi gerektiğini hatırlatıyor. Azotlu gübre kullanımının kontrol altına alınması ve arıtma tesislerinin yaygınlaştırılması, hem halk sağlığı hem de deniz ekosistemi için kritik önemde. Aksi halde, Brittany’de yaşananlar Türkiye kıyılarında da benzer bir sağlık krizine dönüşebilir.
