Fransız makamları, Paris merkezli İran Ulusal Direniş Konseyi'nin (NCRI) düzenlemeyi planladığı büyük bir mitinge, güvenlik servislerinin monarşist aktivistlerden kaynaklanan artan tehdit uyarısı üzerine izin vermedi. Reuters’ın ulaştığı bir istihbarat değerlendirmesine göre, birbirine rakip iki İranlı muhalif grup arasında şiddetli çatışma çıkma riski, Fransız yönetimini yasak kararı almaya itti. 30 Haziran'da Paris'te planlanan gösteri, İran'daki rejim karşıtı hareketin en önemli simgelerinden biri olarak görülüyordu.
Gelişmenin arka planı: Monarşistler ve NCRI arasındaki gerginlik
Reuters’ın ulaştığı belge, Fransız istihbaratının yakın zamanda “militan monarşist gruplar” ile NCRI destekçileri arasında potansiyel silahlı çatışma konusunda uyarıda bulunduğunu ortaya koyuyor. Monarşist gruplar, İran'da Şah yönetiminin yeniden tesisi için mücadele ederken, NCRI ise Mücahidin Halk Örgütü'nün (MEK/Halkın Mücahitleri) liderliğinde seküler bir cumhuriyet kurmayı hedefliyor. İki grup arasındaki ideolojik ayrılıklar, özellikle Fransa gibi İran muhalefetinin yoğun olarak faaliyet gösterdiği ülkelerde zaman zaman gerilime yol açıyor. Fransız yetkililer, kamu düzenini korumak ve taraflar arasında kan dökülmesini önlemek amacıyla mitingin yasaklandığını belirtti. NCRI yetkilileri ise kararı “otoriter bir uygulama” olarak nitelendirerek, ifade özgürlüğüne müdahale edildiği eleştirisinde bulundu.
Bölgesel ve küresel boyut: İran muhalefetinin Avrupa'daki yansımaları
Fransa'daki bu gelişme, İran muhalefetinin Avrupa'da nasıl bir sınavla karşı karşıya olduğunu gösteriyor. NCRI, yıllardır Paris yakınlarındaki Auvers-sur-Oise'da bulunan Camp'ı (eski adıyla Camp Ashraf) yönetiyor ve Avrupa Birliği tarafından terör listesinden çıkarıldıktan sonra siyasi faaliyetlerini artırmıştı. Monarşist gruplar ise daha çok Londra merkezli olarak İran'da rejim değişikliği çağrıları yapıyor. Fransa'nın müdahalesi, özellikle İran'da 2022'deki Mahsa Amini protestolarından sonra uluslararası kamuoyunun dikkatinin yoğunlaştığı bir dönemde, muhalif gruplar arasındaki derin bölünmeleri gözler önüne seriyor. Batılı ülkeler, İran muhalefetine verdikleri desteği dengelerken, bu tür iç çekişmeler, ortak bir strateji oluşturmayı zorlaştırıyor. Öte yandan, Fransa'nın yasak kararı, ülkede artan güvenlik endişeleri ve terör tehdidi algısıyla da ilişkilendirilebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran muhalefetinin Avrupa'daki faaliyetleri ve bu tür yasaklar, Türkiye'nin komşusu İran ile olan ilişkileri bağlamında dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, İran'da rejim değişikliğini teşvik eden grupları resmi olarak desteklemese de, iki ülke arasında bölgesel nüfuz mücadelesi sürüyor. Fransa'daki bu gerilim, İran muhalefetinin kırılgan yapısını ve Avrupa ülkelerinin güvenlik kaygılarıyla bu hareketlere nasıl sınırlama getirdiğini gösteriyor. Türkiye, benzer şekilde İranlı muhalif gruplara ev sahipliği yaparken, güvenlik ve diplomasi arasındaki hassas dengeyi korumak zorunda. Ayrıca, monarşist hareketin Türkiye'deki İran vatandaşları arasında da bir taban bulması, iki ülke arasındaki ilişkilerde ek bir gerginlik unsuru olabilir.
