Fransa'da Başbakan Michel Barnier'in hükümeti, önümüzdeki hafta parlamentoya sunulacak 2025 bütçe tasarısı öncesinde siyasi bir krizin eşiğinde. Muhalefet partileri, hükümeti düşürmek için kullanabilecekleri gensoru önergesini destekleyip desteklememe konusunda ikilem yaşıyor. Aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) ve sol ittifak Yeni Halk Cephesi (NFP), bütçe görüşmelerini hükümetin kaderini belirleyecek bir fırsat olarak görüyor. Ancak her iki taraf da erken seçim riskini göze almak istemiyor.
Barnier'in Zorlu Bütçe Yolu
Başbakan Michel Barnier, Fransa'nın bütçe açığını azaltmak amacıyla 60 milyar Euro'yu aşan bir vergi artışı ve harcama kesintisi paketi hazırladı. Bu paket, özellikle büyük şirketleri ve yüksek gelirli bireyleri hedef alırken, sosyal güvenlik harcamalarında da ciddi kısıntılar öngörüyor. Ancak Barnier'in azınlık hükümeti, parlamentoda çoğunluğa sahip olmadığı için bütçeyi geçirmek için muhalefetin desteğine ihtiyaç duyuyor.
Ulusal Birlik lideri Marine Le Pen, bütçeye ilişkin "kırmızı çizgiler" belirledi: emekli maaşlarının satın alma gücünün korunması, KDV artışlarının reddi ve elektrik üzerindeki yeni vergilerin geri çekilmesi. Le Pen, bu taleplerinin karşılanmaması halinde hükümete karşı gensoru önergesi vereceklerini açıkladı. Öte yandan, sol ittifak NFP, bütçeyi emekçiler aleyhine bulduğunu belirterek Barnier'i "sosyal adaletsizlikle" suçluyor ve hükümetin düşürülmesi için çaba sarf ediyor.
Elysée Sarayı'ndan yapılan açıklamalarda ise Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un, Cumhuriyet için bütçenin geçmesinin elzem olduğu mesajını verdiği belirtiliyor. Macron, ülkenin mali disiplinini sağlamak için reformlara devam edeceğini vurgularken, hükümetin düşürülmesi durumunda ülkenin belirsizliğe sürükleneceğini savunuyor.
Muhalefetin İkilemi: Destek mi, Sansür mü?
Muhalefet partileri, hükümeti düşürmenin kısa vadeli siyasi kazançlarının, uzun vadeli risklerle dengelenmesi gerektiğinin farkında. Eğer Barnier hükümeti düşerse, Macron anayasal yetkisini kullanarak yeni bir başbakan atayabilir ve bu da siyasi krizin daha da derinleşmesine yol açabilir. Üstelik, erken seçim çağrıları, hiçbir partinin tek başına iktidara ulaşamayacağı bir parlamentoyu yeniden üretebilir. Bu durum, Fransa'nın Avrupa Birliği içindeki gücünü zayıflatabilir ve piyasalarda belirsizlik yaratabilir.
Uzmanlar, Le Pen'in asıl amacının hükümeti düşürmek değil, 2027 cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde kendisini Macron'un ana rakibi olarak konumlandırmak olduğunu belirtiyor. Le Pen, hükümetin bütçesini destekleyerek olgun bir muhalefet görüntüsü çizebilir, ancak tabanındaki radikal seçmenleri hayal kırıklığına uğratabilir. Benzer bir ikilem, Sosyalist Parti lideri Olivier Faure ve aşırı solcu Jean-Luc Mélenchon için de geçerli. Mélenchon, hükümetin düşürülmesi için sert bir tutum benimserken, Faure daha temkinli bir yaklaşımla bütçe görüşmelerinde pazarlık yapmaya çalışıyor.
Hükümetin yanı sıra, Fransa'nın bütçe açığının gayri safi yurt içi hasılaya oranının bu yıl %5,6'ya ulaşması bekleniyor. Bu oran, Avrupa Birliği'nin %3 sınırının çok üzerinde. Barnier'in hedefi, açığı 2027'ye kadar %3'ün altına çekmek. Ancak bu hedef, muhalefetin desteği olmadan neredeyse imkânsız görünüyor. Ekonomi Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, bütçenin yasalaşamaması halinde Fransa'nın borçlanma maliyetlerinin artabileceği ve kredi notunun düşebileceği uyarısı yapıldı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Fransa'daki siyasi kriz, yalnızca Fransa'yı ilgilendirmiyor. Avrupa Birliği'nin ikinci büyük ekonomisi olan Fransa'nın istikrarsızlığı, Avro Bölgesi'nin tamamını etkileyebilir. Özellikle İtalya, İspanya ve Yunanistan gibi yüksek kamu borçlu ülkeler, Fransa'nın yaşadığı sıkıntıları yakından izliyor. Fransa'nın bütçe disiplinini sağlayamaması, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faiz indirimlerini ertelemesine ve piyasalarda risk iştahının azalmasına yol açabilir.
Almanya başta olmak üzere bazı AB üyeleri, Fransa'nın bütçe kurallarına uymasını talep ediyor. Ancak Barnier'in hükümeti, ülkedeki sosyal huzursuzluğa ve sarı yelekliler eylemlerine benzer yeni protestolara yol açabilecek sert önlemleri hayata geçirmekte zorlanıyor. Fransa'nın savunma harcamalarını artırma ve enerji dönüşümüne yönelik taahhütleri de bütçe kısıtları nedeniyle risk altında.
Fransa'daki bu belirsizlik, NATO içerisinde de soru işaretleri yaratıyor. Fransa, Avrupa savunmasının liderliğini üstlenmeye çalışırken, iç siyasi krizin bu hedefi sekteye uğratmasından endişe ediliyor. Ayrıca, ABD ile ticari ilişkilerde yaşanan gerginlikler ve Ukrayna'daki savaşın yarattığı güvenlik tehditleri, Fransa'nın istikrarını daha da önemli kılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'daki siyasi kriz, Türkiye'yi doğrudan etkileyen bir süreç olmasa da, Avrupa Birliği'nin geleceği açısından yakından takip edilmelidir. Fransa'nın istikrarsızlığı, AB'nin Türkiye ile ilişkilerinde yeni gecikmelere veya yaptırım kararlarında daha sert tutumlara yol açabilir. Özellikle Doğu Akdeniz ve Libya konularında Fransa'nın Yunanistan'ı destekleyen politikaları, Türkiye ile gerilim yaratabiliyor. İç siyasi kriz, Fransa'nın dış politikada daha öngörülemez davranmasına neden olabilir. Bu durum, Türkiye'nin Avrupa'daki dengeleri gözeterek proaktif bir diplomasi yürütmesini gerektiriyor. Ayrıca, Fransa'daki ekonomik zorluklar, AB'nin genişleme sürecini ve Türkiye ile müzakereleri olumsuz etkileyebilir.
