Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu, 16 Temmuz'da Fas'ı ziyaret ederek iki ülke arasındaki ticari ve savunma ilişkilerini güçlendirmeyi hedefliyor. Ancak ziyaret öncesinde patlak veren bir casusluk skandalı, görüşmelerin gölgesinde kalmasına neden oldu. Bağımsız bir araştırma, Fas'ın İsrail yapımı Pegasus casus yazılımını kullanarak Fransız bakanları ve üst düzey yetkilileri dinlediğini ortaya çıkardı. Bu gelişme, Paris-Rabat hattında gerilimi tırmandırırken, diplomasi trafiğini de etkilemesi bekleniyor.
Skandalın perde arkası
Fransız Le Monde gazetesi ve uluslararası araştırmacı gazetecilik ağı Forbidden Stories tarafından yürütülen soruşturma, Fas'ın 2021 yılında NSO Group tarafından geliştirilen Pegasus casus yazılımını satın aldığını ve bu yazılımla Fransa'nın eski Çevre Bakanı Barbara Pompili, eski Maliye Bakanı Bruno Le Maire ve eski Savunma Bakanı Florence Parly gibi isimlerin telefonlarını izinsiz takip ettiğini belgeledi. Soruşturmaya göre, en az 30 Fransız kamu görevlisinin kişisel cihazlarına sızıldı.
Casusluk faaliyetlerinin hedefi arasında sadece hükümet üyeleri değil, gazeteciler ve sivil toplum örgütleri de yer alıyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un 2017'de Fas'a yaptığı ziyaret sırasında kullanılan telefon numaralarının Pegasus veritabanında yer aldığı, ancak başarılı bir müdahale olup olmadığının bilinmediği ifade ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Fas, casusluk suçlamalarını defalarca reddetti ve Rabat yönetimi bu tür iddiaları "asılsız" olarak nitelendirdi. Pegasus yazılımı, yetkililerin cihazlarına sızarak mesajlar, görüntülü görüşmeler ve ses kayıtlarına erişim sağlıyor. İsrail, NSO Group'u lisanslama konusunda kısıtlama getirse de, araştırmacılar Fas'ın yazılımı geçici olarak durdurduğunu ancak tamamen bırakmadığını iddia ediyor.
Olay, Avrupa Birliği ile Kuzey Afrika ülkeleri arasındaki güven ilişkisini de zedeliyor. Fransa, özellikle Mali ve Sahel bölgesindeki askerî operasyonların ardından Fas ile daha yakın bir diyalog kurmaya çalışırken bu skandal, Paris'in güvenlik ve istihbarat alanındaki hassasiyetini artırmış durumda. Ticari bağlar da etkilenebilir: Fransa, Fas'ın en büyük ikinci ticaret ortağı konumunda ve iki ülke arasındaki yıllık ticaret hacmi 10 milyar avroyu aşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fas-Fransa casusluk skandalı, Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmemekle birlikte bölgesel dengeler açısından önem taşıyor. Türkiye, Kuzey Afrika'da ekonomik ve askerî nüfuzunu artırırken, Fas'ın bu tür bir skandalla sarsılması Ankara'ya alternatif ortaklıklar açısından fırsat sunabilir. Ayrıca, Pegasus yazılımının Türkiye'de muhalefet ve gazetecilere yönelik kullanıldığına dair geçmişte benzer iddialar gündeme gelmişti. Bu skandal, küresel casus yazılım ticaretinin denetlenmesi konusundaki tartışmaları da yeniden alevlendirebilir. Türkiye, siber güvenlik ve veri gizliliği alanındaki politikalarını gözden geçirmek zorunda kalabilir.
