Florida'dan Cumhuriyetçi Temsilci Carlos Giménez, ABD Yüksek Mahkemesi'nin Haiti vatandaşlarına yönelik Geçici Koruma Statüsü'nü (TPS) sonlandırma kararını 'büyük bir hata' olarak nitelendirdi. Giménez, Pazar günü yaptığı açıklamada, Haiti'nin tartışmasız bir şekilde başarısız bir devlet olduğunu ve bu koşullar altında Haitililerin sınır dışı edilmesinin insani bir felakete yol açacağını belirtti. Karar, Trump yönetiminin 2018'de başlattığı TPS iptal sürecinin devamı niteliğinde ve binlerce Haitiliyi doğrudan etkiliyor.
Kararın arka planı ve yasal süreç
Yüksek Mahkeme, 7 Mart 2025'te, Trump yönetiminin Haiti için TPS'yi sonlandırma kararının hukuka uygun olduğuna hükmetti. Bu karar, alt mahkemelerin geçici olarak durdurduğu iptal sürecini yeniden yürürlüğe koydu. TPS, doğal afet veya silahlı çatışma gibi geçici koşullar nedeniyle ülkelerine dönemeyen yabancılara verilen bir statü. Haiti, 2010'daki yıkıcı depremin ardından TPS kapsamına alınmıştı. Trump yönetimi, Haiti'deki koşulların düzeldiğini iddia ederek 2018'de iptal sürecini başlattı. Ancak eleştirmenler, ülkenin hâlâ siyasi istikrarsızlık, çete şiddeti ve ekonomik çöküşle boğuştuğunu savunuyor.
Giménez, Miami-Dade County'nin esi belediye başkanı olarak Haiti toplumuyla yakın ilişkileriyle tanınıyor. Açıklamasında, 'Haiti açıkça başarısız bir devlet. Oradaki insanları, ülkelerinde bir güvenlik veya istikrar olmaksızın geri göndermek insani bir trajedi olur' ifadelerini kullandı. Kendisi, TPS iptalinin en azından ertelenmesi veya Haiti'ye yönelik yeni bir koruma programı oluşturulması çağrısında bulundu.
Bölgesel ve küresel boyut: Göç ve insan hakları
Karar, yalnızca ABD'deki tahmini 100 bin Haitiliyi değil, aynı zamanda bölgedeki göç dinamiklerini de etkileyecek. Haiti, son yıllarda çete şiddeti, yolsuzluk ve doğal afetler nedeniyle derin bir kriz yaşıyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2024'te Haiti'de 5 binin üzerinde cinayet işlendi ve 300 binden fazla kişi yerinden edildi. ABD'nin kararı, Karayip ülkeleri ve Latin Amerika'da da yankı uyandırdı. Meksika ve Brezilya gibi ülkeler, benzer statüdeki göçmenlere yönelik politikalarını gözden geçirebilir.
İnsan hakları örgütleri, kararın uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve geri gönderme yasağını ihlal ettiğini savunuyor. Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU), konuyu yeniden mahkemeye taşımayı planladığını duyurdu. Ayrıca, Küba ve Venezuela gibi diğer ülkelerden gelen göçmenlerin TPS durumları da mercek altında. Uzmanlar, bu kararın ABD'nin mülteci politikalarında sertleşmeye işaret ettiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu karar, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de küresel göç politikalarındaki katılaşma eğiliminin bir parçasıdır. Türkiye, Suriye'den gelen milyonlarca mülteciye ev sahipliği yaparken, ABD'nin benzer bir konuda sergilediği tutum, uluslararası koruma rejimlerinin geleceği açısından önemli bir sinyal. Ayrıca, Karayipler'deki istikrarsızlık, deniz ticareti ve enerji hatları üzerinden küresel güvenliği etkileyebilir. Türkiye'nin, BM ve diğer platformlarda insani yardım ve yük paylaşımı ilkelerini savunması, bu tür gelişmeleri yakından takip etmesini gerektiriyor.
