Brezilya siyasetinde tansiyon yükseliyor. Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, eski lider Jair Bolsonaro'nun oğlu ve 2026 başkanlık seçimleri için aday adayı olan Flavio Bolsonaro'yu, ABD'nin Brezilya'ya yönelik önerdiği gümrük vergilerinin tetiklenmesine yardımcı olmakla suçladı. Flavio Bolsonaro ise, ABD Başkanı Donald Trump'a doğrudan başvurarak söz konusu vergilerin Brezilya'daki seçimlere kadar ertelenmesini talep etti. Bu gelişme, Brezilya-ABD ilişkilerinde yeni bir krizi işaret ederken, Lula yönetiminin Bolsonaro ailesini ülke çıkarlarını sabote etmekle itham etmesine yol açtı.
Lula'dan Sert Suçlama: 'Vatana İhanet'
Lula, başkent Brasília'da düzenlediği basın toplantısında, Flavio Bolsonaro'nun Trump'a yazdığı mektubu 'kabul edilemez' olarak nitelendirdi. Lula, 'Bir Brezilyalı siyasetçinin, kendi ülkesine karşı yaptırım uygulanması için yabancı bir güce lobi yapması vatana ihanettir' ifadelerini kullandı. Flavio'nun, Trump yönetiminin Brezilya çeliğine ve et ürünlerine uygulamayı planladığı %25 oranındaki gümrük vergilerinin yürürlüğe girmesini engellemek için değil, aksine bu vergilerin kalıcı hale gelmesine zemin hazırladığını iddia etti. Lula, 'Bu aile ülkeyi yabancı çıkarlara peşkeş çekmeye çalışıyor' dedi.
Flavio Bolsonaro ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Lula'nın suçlamalarını reddetti. Mektubun amacının Brezilya'nın ekonomik çıkarlarını korumak olduğunu savunan Flavio, 'Trump'a Brezilya'nın tarımsal ve endüstriyel ürünlerine yönelik tarifelerin, seçim döneminde ülke istikrarına zarar vereceğini anlattım. Geçici bir erteleme, müzakere için zaman kazandıracak' dedi. Ancak Lula cephesi, Flavio'nun Trump'la doğrudan temas kurmasını, Brezilya devletinin diplomatik protokolünü ihlal olarak görüyor. Brezilya Dışişleri Bakanlığı, konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı.
ABD-Brezilya Ticaret Savaşı mı?
ABD Başkanı Donald Trump, Ocak ayında imzaladığı başkanlık kararnamesiyle Brezilya dahil birçok ülkeden yapılan çelik ve et ithalatına yüksek gümrük vergileri getirilmesini önermişti. Trump, 'Amerikan işçisini korumak' sloganıyla başlattığı bu hamlenin, Brezilya ekonomisini zora sokması bekleniyor. Brezilya, ABD'ye yılda yaklaşık 3 milyar dolar değerinde çelik ve 2 milyar dolar değerinde et ürünü ihraç ediyor. Vergilerin yürürlüğe girmesi halinde Brezilya'nın toplam ihracatının %10'unu etkilemesi öngörülüyor.
Uzmanlar, Flavio Bolsonaro'nun bu hamlesini, 2026 seçimlerine yönelik bir strateji olarak değerlendiriyor. Brezilya'da popülist sağın yükselişi, Bolsonaro ailesinin Trump benzeri bir politika izlemesine neden oluyor. Flavio, babası Jair Bolsonaro'nun siyasi mirasını devralarak, göçmen karşıtı ve ulusalcı söylemlerle seçmeni etkilemeye çalışıyor. Ancak Lula'nın suçlamaları, Flavio'nun itibarına gölge düşürebilir. Brezilya kamuoyu, bu tartışmayı 'aile şirketi devlet yönetimi' olarak yorumluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, küresel ticaret savaşlarının derinleştiği bir dönemde, benzer ithalat bağımlılığı olan ülkeler için uyarı niteliği taşıyor. Türkiye de Brezilya gibi çelik ve tarım ürünleri ihracatçısı olup, ABD'nin korumacı politikalarından doğrudan etkilenebilir. Ayrıca, Brezilya'daki siyasi kutuplaşma, Türkiye'nin Latin Amerika ile ilişkilerinde dikkatle izlenmesi gereken bir faktör. Türkiye'nin Brezilya ile ticari ve diplomatik bağları güçlü; bu tür bir kriz, iki ülke arasındaki iş birliğini derinleştirme fırsatı da sunabilir. Ancak Bolsonaro ailesinin ABD'ye yanaşma stratejisi, Türkiye'nin bölgedeki dengeleri gözetmesini gerektiriyor.
