Fiziki altına yönelen ilgi, ürünün nereden geldiği ve nasıl kayda alındığı sorusunu da beraberinde getiriyor. Türkiye'de bu sorunun cevabı, ağırlıklı olarak rafineri seviyesindeki yükümlülüklerde şekilleniyor.
Rafineri seviyesindeki zorunluluklar
Kıymetli Maden Takip Sistemi kapsamında rafineriler; ürün ve ambalaj tanımı, güvenlikli etiket siparişi, üretim, ürün bilgisi ile benzersiz kodun eşleştirilmesi ve aktivasyon işlemlerinden sorumlu. Ayrıca etiketli ürün stok giriş ve çıkışlarını sevk irsaliyesi ve benzeri belgelerle sisteme kaydetmek zorundalar.
Eşleştirme işlemi rafineride, Darphane tarafından sağlanan cihazlarla yapılıyor. Ürün Grup Kodu, ambalaj Darphane Ambalaj Onay Merkezince onaylandıktan sonra sistem tarafından üretiliyor ve yalnızca rafineriler ile sisteme tabi tüzel kişilerle paylaşılıyor.
İhracat da kapsamda
Mevzuat, ihraç edilecek kapsamdaki ürünlere de güvenlikli etiket veya işaret uygulanacağını düzenliyor. Bu, sistemin yalnızca iç piyasaya değil, dış ticarete konu ürünlere de uzandığını gösteriyor.
Ürün standartları
Standart işlenmemiş madende altın saflığı en az 995/1000 olmak zorunda. Her külçe ve barda ayar damgası, rafineri amblemi veya damgası ve saflık ayarı bulunuyor. Bir kilogramdan küçük ürünlerde gram veya ons cinsinden brüt ağırlık belirtiliyor; 10 gram ve altındaki bar ve külçelerde seri numarası paket üzerinde gösterilebiliyor.
Basılı kıymetli madende ise saflık yine en az 995/1000; ürün üzerinde rafineri amblemi veya damgası, seri numarası, ağırlık, saflık ayarı ve GOLD ya da AU ibaresi bulunuyor. Basılı altın yalnızca dikdörtgensel şekilde üretilebiliyor. Resmî konsolide genelgede basılı altın için ağırlık aralığı 11-100 gram olarak yer alıyor; daha küçük yatırım ürünleri standart işlenmemiş bar veya külçe sınıfında ele alınabiliyor.
Yatırımcı açısından anlamı
Bu standartlar, ürün üzerinde doğrulanabilir bir işaret seti oluşturuyor. Bir yatırım ürününde bu işaretlerin eksiksiz bulunması, ürünün tanımlı sınıflardan birine uyduğunu gösterir. İşaretlerin nasıl okunacağı ve nelerin kontrol edilmesi gerektiği gram altın ambalaj kontrol listesi sayfasında derlenmiş durumda.
Ambalaj bütünlüğü kritik
Ambalaj bütünlüğü bozulmuş ürünlerin tekrar satışa konu edilemeyeceği düzenlemesi, ikinci el dolaşımda önemli bir sınır çiziyor. Açılmış paket, sistemin öngördüğü zincirin dışına çıkmış sayılıyor. Bu durumun pratik sonuçları eski gram altın bozdurulur mu başlığında ele alınıyor.
Sonuç
Üretim tarafındaki kayıt yükümlülükleri, fiziki altın zincirinin başlangıç noktasını daha izlenebilir hâle getiriyor. Zincirin perakende ucundaki şeffaflık ise büyük ölçüde belge ve ambalaj disiplinine bağlı kalmaya devam ediyor.
