Fincantieri Marine Group CEO'su George Moutafis, ABD Donanması'nın Constellation sınıfı fırkateyn programında yaşanan ciddi sıkıntılara ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu. The War Zone'a verdiği özel röportajda Moutafis, programın neden başarısız olduğunu ve bundan çıkarılması gereken dersleri detaylandırdı. Constellation sınıfı fırkateynler, ABD Donanması'nın Littoral Combat Ship programının ardından yüzey filosunu modernize etme çabasının kilit bir parçası olarak görülüyordu. Ancak tasarım değişiklikleri, maliyet aşımları ve teslimat gecikmeleri programı çıkmaza sürükledi.
Programın Arka Planı ve Yaşanan Sorunlar
Constellation sınıfı fırkateyn programı, 2020 yılında Fincantieri'nin Marinette Marine tersanesine verilen 5.5 milyar dolarlık sözleşmeyle başladı. Fransız-İtalyan FREMM tasarımını temel alan gemilerin, ABD Donanması'nın ihtiyaçlarına göre uyarlanması planlanmıştı. Ancak süreç ilerledikçe, ABD Donanması'nın giderek artan gereksinimleri orijinal tasarımda büyük değişikliklere yol açtı. Moutafis, bu değişikliklerin 'gemi tasarımının temelini değiştirdiğini' ve aslında yeni bir gemi sınıfına dönüştüğünü belirtti. Özellikle gövde boyutunun büyütülmesi, itki sisteminin yeniden tasarlanması ve savaş sistemleri entegrasyonundaki gecikmeler sorunların başında geliyor.
CEO, ayrıca sözleşme yapısının da sorunlara katkıda bulunduğunu ifade etti. Sabit fiyatlı sözleşmelerin, tasarım istikrarsızlığıyla birleşince tersanenin riskini artırdığını ve dalgalı iş gücü, tedarik zinciri aksamaları gibi faktörlerle birleşince programın sürdürülemez hale geldiğini söyledi. 'Donanma ile tersane arasında daha iyi bir risk paylaşımı mekanizması olmalıydı,' dedi Moutafis.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Constellation sınıfı krizi, yalnızca ABD Donanması'nı değil, deniz gücü dengesini etkileyebilecek boyutlara ulaştı. ABD, Pasifik'te Çin'in tehdidine karşı filo sayısını artırmayı hedefliyor. Fırkateynler, bu stratejide denizaltı karşıtı harp ve yüzey muharebesi açısından kritik rol oynayacaktı. Gecikmeler, ABD'nin deniz varlığında boşluklara yol açabilir. Avrupa'da ise FREMM tasarımını kullanan Fransa ve İtalya, bu sorunlardan ders çıkararak kendi programlarını gözden geçirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin milli gemi inşa programı MİLGEM ve I sınıfı fırkateynler için önemli dersler barındırıyor. ABD'de yaşanan tasarım değişiklikleri ve sözleşme yönetimi sorunları, Türk tersanelerinde benzer projelerde dikkat edilmesi gereken noktalara işaret ediyor. Ayrıca, ABD Donanması'nın yaşadığı bu tıkanma, Türkiye'nin bölgesel deniz gücü projeksiyonunda bir avantaj yaratabilir. Ancak Türkiye'nin kendi fırkateyn programlarında sabit tasarım hedefleri ve esnek sözleşme modelleri benimsemesi, maliyet ve zaman aşımlarını önlemek için kritik olacaktır.
