Filipinler'in Bohol eyaletinde, 60 yaşındaki çiftçi Esmeraldo Maligsa, her yedi ayda bir yaklaşık 2.000 kilogram (4.400 pound) ube hasadı yapıyor. Ube, mor rengiyle tanınan, Filipinler'e özgü bir yumru bitki. Maligsa, aynı zamanda Bohol Ube Yetiştiricileri Derneği'nin başkanı. Dernek üyeleri toplamda 5 ila 8 ton arasında ube üretiyor ve bu ürünü kilogram başına 90 Filipin pesosundan (yaklaşık 1,60 dolar) satıyor. Bu fiyat, diğer geleneksel ürünlere kıyasla oldukça yüksek. Ube, 'mor altın' olarak adlandırılıyor ve özellikle tatlılarda, dondurmalarda ve pastalarda kullanılıyor. Talep, hem yurt içinde hem de yurt dışındaki Filipinli topluluklar arasında hızla artıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Ube (Dioscorea alata), Filipinler'de yüzyıllardır yetiştirilen bir bitki. Ancak son yıllarda, özellikle sosyal medyanın da etkisiyle, mor renkli gıdalara olan ilgi arttı. Ube, antioksidan özellikleri ve doğal rengiyle sağlıklı beslenme trendlerine uyuyor. Filipinler Tarım Bakanlığı, ube üretimini teşvik etmek için çiftçilere eğitim ve tohum desteği sağlıyor. Bohol'da ube hasadı, yedi ayda bir yapılıyor ve bu süreçte çiftçiler önemli bir gelir elde ediyor. Maligsa, 'Ube yetiştirmek, diğer ürünlere göre daha karlı. Ayrıca toprağa da iyi geliyor,' diyor. Dernek, üretimi artırmak ve kaliteyi standardize etmek için çalışıyor. Ube, aynı zamanda işlenmiş ürün olarak da satılıyor: un, reçel, şekerleme ve hatta makarna. Bu da katma değeri yükseltiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ube talebi, Asya-Pasifik bölgesinde ve özellikle ABD, Kanada, Avustralya gibi ülkelerdeki Filipinli göçmenler arasında güçlü. Filipinler, dünyanın en büyük ube üreticisi, ancak üretim hâlâ küçük ölçekli. Ube'nin 'mor altın' olarak adlandırılması, potansiyel ihracat gelirlerine işaret ediyor. Ancak lojistik, depolama ve pazar erişimi gibi sorunlar var. Filipinler hükümeti, ube'yi 'yüksek değerli ürün' kategorisine alarak destekliyor. Ayrıca, Güneydoğu Asya ülkeleri de ube benzeri ürünleri tanıtmaya başladı. Örneğin, Vietnam ve Endonezya'da mor tatlı patates üretimi artıyor. Küresel gıda trendleri, doğal renklendiricilere ve süper gıdalara yöneliyor; ube de bu trendden faydalanıyor. Uzmanlar, talebin önümüzdeki yıllarda katlanarak artabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye için dolaylı da olsa önemli dersler içeriyor. Türkiye, coğrafi işaretli ve yüksek katma değerli tarım ürünlerine (safran, sumak, keçiboynuzu gibi) odaklanarak benzer bir 'niş ürün stratejisi' izleyebilir. Ube örneği, yerel bir ürünün doğru pazarlama ve markalaşma ile küresel bir trende dönüşebileceğini gösteriyor. Türk çiftçileri ve gıda sektörü, doğal renklendiriciler ve süper gıdalara yönelik artan talebi değerlendirebilir. Ayrıca, Türk dış politikası açısından Filipinler gibi Asya ülkeleriyle tarımsal işbirliği fırsatları doğabilir. Ube'nin başarısı, Türkiye'nin ihracatını çeşitlendirme ve tarımda inovasyon politikalarına ilham kaynağı olabilir.
