Filipinler Savunma Bakanı Delfin Lorenzana, Çinli akademisyenlerin ülkenin en kuzeyindeki Batanes Adaları'nın Tayvan'ın 'doğal coğrafi uzantısı' olduğu ve bu nedenle Çin'e ait olduğu yönündeki iddialarını sert bir dille reddetti. Lorenzana, adaların Filipinler'in egemenliği altında olduğunu vurgulayarak, 'Buranın Filipinler'e ait olduğuna dair hiçbir şüphe yok' dedi. Bakan, Çinli akademisyenlerin görüşlerinin bağlayıcı olmadığını ve Manila'nın egemenlik hakları konusunda taviz vermeyeceğini belirtti.
Çinli Akademisyenlerin İddiası ve Arka Planı
Çinli akademisyenler, geçtiğimiz günlerde yayımladıkları bir makalede, Batanes Adaları'nın Tayvan'ın kuzeyindeki adalarla jeolojik ve coğrafi olarak bağlantılı olduğunu öne sürdü. Makalede, adaların 'Tayvan'ın doğal bir parçası' olduğu ve bu nedenle Çin'in egemenliğine girmesi gerektiği iddia edildi. Bu iddia, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki hak iddialarının bir uzantısı olarak görülüyor. Pekin, Tayvan'ı kendi topraklarının bir parçası olarak görüyor ve 'Tek Çin' politikasını savunuyor. Batanes Adaları, Filipinler'in en kuzeyinde, Tayvan'a sadece 200 kilometre mesafede yer alıyor ve stratejik öneme sahip.
Filipinler hükümeti, daha önce de benzer iddialarla karşılaştı. 2020 yılında Çinli balıkçı teknelerinin Batanes açıklarında görülmesi üzerine Manila, deniz sınırlarını ihlal etmemeleri konusunda uyarı yapmıştı. Bölge, aynı zamanda Çin'in 'Dokuz Çizgi' haritasıyla hak iddia ettiği alanın yakınında bulunuyor. Filipinler, uluslararası hukuka dayanarak 2016 yılında Lahey'deki Daimi Tahkim Mahkemesi'nde Çin aleyhine kazandığı dava sonrası, Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik haklarını savunma konusunda kararlı duruyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Batanes Adaları üzerindeki bu yeni tartışma, Güney Çin Denizi'ndeki gerilimlerin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Çin, bölgedeki ada ve resifler üzerinde hak iddia ederken, Filipinler, Vietnam, Malezya, Brunei ve Tayvan da benzer iddialarda bulunuyor. ABD, Filipinler'in müttefiki olarak, Manila'ya askeri ve diplomatik destek sağlıyor. Batanes Adaları, ABD'nin Filipinler'deki askeri varlığının da odak noktalarından biri. İki ülke arasındaki Genişletilmiş Savunma İşbirliği Anlaşması (EDCA) kapsamında, Batanes'te bir askeri üs inşa edilmesi planlanıyor. Bu durum, Pekin'in tepkisini çekiyor ve Çin, ABD'nin bölgedeki varlığını 'provokatif' olarak nitelendiriyor.
Bölgesel olarak, bu iddialar Güney Çin Denizi'ndeki deniz sınırlarının yeniden çizilmesi girişimi olarak yorumlanıyor. Uzmanlar, Çin'in akademik çevreler aracılığıyla hak iddialarını meşrulaştırmaya çalıştığını belirtiyor. Tayvan'ın statüsü ise ayrı bir tartışma konusu. Çin, Tayvan'ı 'ayrılıkçı' olarak nitelendirirken, ABD ve müttefikleri Tayvan'ın savunmasını destekliyor. Bu gerilim, küresel ticaret yollarının güvenliği açısından da kritik öneme sahip. Güney Çin Denizi, dünya ticaretinin üçte birinin geçtiği bir su yolu olduğu için, herhangi bir çatışma küresel ekonomiyi etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filipinler ve Çin arasındaki bu gerginlik, Türkiye'nin Asya-Pasifik bölgesindeki dengeleri yakından takip etmesini gerektiriyor. Türkiye, Çin ile ekonomik ilişkilerini geliştirirken, aynı zamanda Tayvan ve Güney Çin Denizi konularında temkinli bir duruş sergiliyor. Bölgedeki deniz ticaret yollarının güvenliği, Türkiye'nin dış ticareti açısından önem taşıyor. Ayrıca, ABD ile ittifak ilişkileri çerçevesinde, Filipinler gibi müttefiklerin egemenlik haklarına destek verilmesi, Türkiye'nin uluslararası hukuka bağlılığının bir göstergesi olabilir. Ancak Türkiye'nin bu konuda doğrudan bir pozisyon alması beklenmemekle birlikte, bölgedeki gelişmeler dikkatle izlenmelidir.
