Filipinler'de yıllık enflasyon, Ağustos ayında üst üste dördüncü kez gerileyerek %6,1'e düştü. Bu oran, Temmuz ayındaki %6,4 seviyesinin altında kalırken, Filipin Merkez Bankası'nın (BSP) hedef aralığı olan %2-4'ün hâlâ belirgin şekilde üzerinde bulunuyor. Yavaşlamada, elektrik ve su gibi kamu hizmetleri ile gıda fiyatlarındaki artış hızının düşmesi etkili oldu. Ancak enflasyonun dört aydır geriliyor olması, para politikasında temkinli bir normalleşme sürecine işaret ediyor.
Enflasyondaki Düşüşün Arka Planı
Filipin İstatistik Kurumu'nun (PSA) açıkladığı verilere göre, Ağustos ayındaki enflasyon düşüşünde gıda ve alkolsüz içecekler grubundaki fiyat artışlarının yavaşlaması belirleyici oldu. Geçen yılın aynı döneminde yaşanan sert gıda fiyatı artışlarının baz etkisiyle bu yılki oranlar daha düşük hesaplanıyor. Ayrıca konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar kalemindeki artış hızı da önceki aylara göre geriledi. Bununla birlikte, ulaştırma ve gıda dışı temel mallardaki fiyat baskıları sürüyor. Çekirdek enflasyon (gıda ve enerji hariç) ise hâlâ yüksek seyrediyor; bu da iç talep kaynaklı fiyat baskılarının devam ettiğini gösteriyor.
Filipin Merkez Bankası, enflasyonu kontrol altına almak amacıyla Mayıs 2022'den bu yana politika faizini toplamda 425 baz puan artırarak %6,25'e çıkardı. Bu agresif sıkılaştırma döngüsü, para birimi pesonun değer kaybını sınırlamayı ve enflasyon beklentilerini çıpalamayı hedefliyordu. Faiz artırımlarının gecikmeli etkileri yavaş yavaş görülmeye başlandı; talep koşulları soğumaya başladı ve fiyat artış hızı kesildi. Ancak BSP Başkanı Eli Remolona, enflasyonun hedef aralığa inene kadar temkinli duruşun süreceğini sinyalini verdi. Piyasalar ise yıl sonuna doğru faiz indirimi beklentisi içinde.
Küresel gelişmeler de Filipinler'deki enflasyon görünümünü etkiliyor. Uluslararası petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, tedarik zinciri sorunları ve Çin ekonomisindeki yavaşlama, Filipinler gibi ithalata bağımlı ekonomiler için risk unsuru. Ayrıca El Niño hava olayının tarımsal üretimi olumsuz etkilemesi ve gıda fiyatlarını yeniden yükseltmesi endişesi var. Hükümet, pirinç fiyatlarına tavan fiyat uygulaması getirerek sosyal tepkileri yönetmeye çalışıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Filipinler, Güneydoğu Asya'nın önemli ekonomilerinden biri ve enflasyon dinamikleri bölge genelini yansıtıyor. Endonezya, Malezya, Tayland gibi ülkeler de benzer şekilde enflasyonla mücadele ediyor. Ancak Filipinler'deki enflasyon oranı, bölge ortalamasının üzerinde seyrediyor. Bu durum, ülkenin para politikasında daha uzun süre sıkı kalmasına yol açabilir. Küresel ölçekte ise ABD Merkez Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) faiz politikaları, gelişmekte olan ülkelere sermaye akışını etkiliyor. Fed'in faiz artırımlarını durdurması, Asya para birimleri üzerindeki baskıyı hafifletebilir. Ancak Çin'deki yavaşlama, bölgesel ihracat talebini zayıflatıyor. Filipinler, hem iç talep hem de dış talep kaynaklı risklerle karşı karşıya.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filipinler'deki enflasyon eğilimi, Türkiye'nin kendi ekonomik koşullarıyla karşılaştırıldığında önemli dersler içeriyor. Türkiye'de enflasyon çift haneli seyrederken, Filipinler'in faiz artırım döngüsü ve enflasyonu düşürme çabası, gelişmekte olan ülkeler için bir vaka örneği. Ayrıca Filipinler, Türkiye'nin Asya'daki ticari ortaklarından biri; ekonomik istikrarı, karşılıklı ticaret ve yatırım için belirleyici. Küresel enflasyon dalgası, Türkiye'nin ihracat pazarlarını ve emtia fiyatlarını etkileyerek dolaylı yoldan Türk ekonomisini de ilgilendiriyor.
