Filipinler'de mayıs ayı enflasyonu, ABD ile İran arasındaki ateşkes müzakerelerinin akaryakıt fiyatlarını aşağı çekmesiyle birlikte yavaşladı. Bu gelişme, merkez bankasının acil faiz artırımı ihtiyacını ortadan kaldırarak para politikasında bir nefes alma imkânı sağladı. Filipinler İstatistik Kurumu tarafından açıklanan verilere göre, yıllık enflasyon mayısta yüzde 3,9 seviyesine gerileyerek nisan ayındaki yüzde 4,1'lik artışa kıyasla düşüş kaydetti. Ekonomistlerin beklentilerinin altında kalan bu oran, özellikle ulaştırma ve gıda kalemlerindeki fiyat istikrarının etkisiyle şekillendi.
Gelişmenin arka planı
Filipinler Merkez Bankası (BSP), yılın ilk çeyreğinde enflasyonu kontrol altına almak amacıyla politika faizini artırmıştı. Ancak mayıs ayındaki yavaşlama, bankanın sıkılaştırma döngüsüne ara vermesi için alan yarattı. ABD ve İran arasında Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen dolaylı müzakereler, küresel petrol fiyatlarında düşüş beklentisini güçlendirdi. Brent petrolün varil fiyatı mayısta ortalama 75 dolar civarında seyrederek önceki aya göre yaklaşık yüzde 5 geriledi. Bu durum, Filipinler gibi net petrol ithalatçısı ülkelerde akaryakıt pompa fiyatlarına olumlu yansıdı.
Filipinler'de ulaştırma maliyetleri, enflasyon sepetinde önemli bir ağırlığa sahip. Mayısta ulaştırma enflasyonu yıllık bazda yüzde 1,8'e düşerek nisan ayındaki yüzde 2,5'lik artıştan belirgin bir yavaşlama gösterdi. Gıda enflasyonu ise yüzde 4,2 ile nispeten yüksek kalmakla birlikte, pirinç ve sebze fiyatlarındaki mevsimsel düşüşler sayesinde önceki aya göre hafif bir iyileşme kaydetti. BSP Başkanı Eli Remolona, yaptığı açıklamada "Enflasyon görünümü iyileşiyor ancak temkinli olmaya devam ediyoruz" ifadelerini kullandı.
Küresel ve bölgesel boyut
Filipinler'deki enflasyon yavaşlaması, küresel emtia piyasalarındaki gelişmelerle yakından ilişkili. ABD-İran ateşkes görüşmeleri, Orta Doğu'da jeopolitik gerilimlerin azalmasına katkı sağlayarak petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı hafifletti. Bununla birlikte, OPEC+ ülkelerinin üretim kesintileri ve küresel talebin canlı kalması, fiyatların daha fazla düşmesini engelliyor. Ekonomistler, Filipinler'de enflasyonun önümüzdeki aylarda yüzde 3-4 bandında seyretmesini bekliyor. Asya Kalkınma Bankası (ADB) da bölge için enflasyon tahminini yüzde 3,5 olarak korurken, Filipinler'in bu ortalamaya paralel bir seyir izleyeceğini öngörüyor.
Bölgesel olarak bakıldığında, Güneydoğu Asya ülkeleri arasında Filipinler, yüksek gıda fiyatları ve zayıf peso nedeniyle enflasyonla mücadelede zorlanan ülkeler arasında yer alıyor. Endonezya ve Tayland'da enflasyon daha düşük seyrederken, Vietnam'da da benzer bir yavaşlama gözlemleniyor. Filipinler'in turizm ve işçi dövizlerine bağımlı ekonomisi, küresel talep dalgalanmalarına karşı hassas. Bu nedenle, ABD Merkez Bankası'nın faiz politikaları ve Çin ekonomisindeki toparlanma hızı, Filipinler'in enflasyon görünümü üzerinde belirleyici olmaya devam edecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filipinler'de enflasyonun yavaşlaması, küresel petrol fiyatlarındaki düşüşün net ithalatçı ülkelere olumlu yansımalarını gösteriyor. Türkiye de benzer şekilde enerji ithalatına bağımlı bir ekonomi olarak, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmelerden doğrudan etkileniyor. ABD-İran görüşmelerinin akaryakıt fiyatlarını baskılaması, Türkiye'nin cari açık ve enflasyonla mücadelesi açısından dolaylı da olsa olumlu bir sinyal. Ancak Türkiye'deki yapısal enflasyon sorunu ve kur geçişkenliği, Filipinler'deki gibi geçici bir rahatlamanın kalıcı etki yaratmasını engelliyor. Bu gelişme, küresel enerji fiyatlarının Türkiye gibi yükselen ekonomiler için önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
