Fiji hükümeti, HIV enfeksiyonlarında yaşanan ani artış nedeniyle ulusal acil durum ilan etti. Pasifik ülkesi, metamfetamin kullanımındaki endişe verici yükselişle boğuşuyor. Hükümet tahminlerine göre, ülkedeki her 60 yetişkinden biri artık HIV ile yaşıyor. Bu oran, bölgedeki en yüksek prevalanslardan biri olarak kaydedildi.
HIV Vakalarındaki Artışın Arka Planı
Fiji Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, son bir yılda yeni HIV vakalarında %30'luk bir artış gözlemlendi. 2023 yılında 1.200'ün üzerinde yeni enfeksiyon tespit edildi. Bu rakam, önceki yıllara kıyasla ciddi bir sıçramaya işaret ediyor. Yetkililer, artışın temel nedenleri arasında korunmasız cinsel ilişki ve damar yoluyla uyuşturucu kullanımını gösteriyor.
Ülkede metamfetamin kullanımı son beş yılda hızla arttı. Özellikle genç nüfus arasında yaygınlaşan bu madde, HIV'in yayılmasını hızlandıran en önemli faktörlerden biri. Uyuşturucu kullanıcıları arasında iğne paylaşımı, virüsün hızla yayılmasına zemin hazırlıyor. Ayrıca, damgalanma korkusu nedeniyle birçok kişi test yaptırmaktan kaçınıyor ve bu da gerçek vaka sayısının tahmin edilenden daha yüksek olabileceğini gösteriyor.
Hükümet, acil durum kapsamında önümüzdeki altı ay içinde ülke genelinde ücretsiz HIV testi, kondom dağıtımı ve temiz iğne değişim programları başlatacağını duyurdu. Ayrıca, sağlık çalışanlarının eğitimi ve toplum farkındalığı kampanyaları için ek bütçe ayrıldı. Başbakan Sitiveni Rabuka, "Bu bir halk sağlığı krizidir ve tüm ulusun seferber olması gerekiyor" dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Fiji'deki HIV salgını, Pasifik Adaları bölgesi için de uyarı niteliğinde. Papua Yeni Gine, Samoa ve Tonga gibi komşu ülkelerde de benzer artışlar gözlemleniyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bölgede HIV ile mücadelede kaydedilen ilerlemenin tersine dönme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti. DSÖ verilerine göre, Pasifik'te HIV testi ve tedavisine erişim, diğer bölgelere göre daha sınırlı.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin de dolaylı etkilerine dikkat çekiyor. Doğal afetler ve yerinden edilmeler, sağlık hizmetlerine erişimi zorlaştırarak salgınla mücadeleyi güçleştiriyor. Ayrıca, bölgede artan yoksulluk ve işsizlik, uyuşturucu kullanımını tetikleyen sosyoekonomik faktörler arasında.
Uluslararası toplum, Fiji'ye destek vermeye hazırlanıyor. Avustralya ve Yeni Zelanda, acil yardım paketleri ve teknik destek sözü verdi. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) de bölgede izleme çalışmalarını artırdı. Ancak, küresel HIV fonlarının son yıllarda azalması, mücadelede finansman sıkıntısı yaratabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fiji'deki HIV salgını, doğrudan Türkiye'yi etkilememekle birlikte, küresel sağlık güvenliği açısından önemli dersler içeriyor. Türkiye, son yıllarda artan uyuşturucu kullanımı ve HIV vakalarıyla mücadele ediyor. Bu bağlamda, Fiji örneği, erken müdahale ve toplum temelli önleme programlarının kritik olduğunu gösteriyor. Ayrıca, Pasifik'teki istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgesel müttefikleriyle ilişkilerini dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, uluslararası sağlık yardımlarına katkı sağlayarak yumuşak gücünü artırabilir ve küresel sağlık diplomasisinde aktif rol alabilir.
