Spor Tahkim Mahkemesi (CAS), eski Avustralyalı futbolcu Mackenzie Arnold’un kulübü West Ham United’a karşı açtığı doğum izni davasında FIFA’nın düzenlemelerini destekleyen bir karar verdi. CAS, kadın futbolcuların hamilelik ve doğum döneminde korunmasına yönelik FIFA kurallarının bağlayıcı olduğunu teyit etti. Bu karar, futbol dünyasında kadın sporcuların çalışma koşullarına ilişkin önemli bir emsal teşkil ediyor.
Gothberg davasının ayrıntıları
Mackenzie Arnold, 2022 yılında West Ham United ile olan sözleşmesi devam ederken hamile kaldı. Kulüp, oyuncuyu doğum izninin ardından yeniden kadroya almadı ve sözleşmesini feshetti. FIFA’nın 2021’de yürürlüğe giren yeni kurallarına göre, kulüpler hamilelik ve doğum sonrası dönemde kadın futbolculara en az 14 hafta ücretli izin vermek zorunda. Ayrıca kulüpler, oyuncuları hamilelik nedeniyle işten çıkaramıyor veya sözleşmelerini feshedemiyor. West Ham United, Arnold’u yeniden kadroya almayarak bu kuralları ihlal ettiği gerekçesiyle CAS’ta yargılandı. Mahkeme, kulübün eyleminin FIFA düzenlemelerine aykırı olduğuna hükmetti ve West Ham’a tazminat ödenmesine karar verdi.
FIFPRO (Uluslararası Profesyonel Futbolcular Birliği), kararı memnuniyetle karşıladı. FIFPRO’nun Kadın Futbolu Direktörü, “Bu karar, kadın futbolcuların hamilelik ve annelik döneminde korunması gerektiğini net bir şekilde ortaya koyuyor. FIFA’nın kuralları sayesinde oyuncular artık iş güvencesine sahip. CAS kararı, bu kuralların uygulanabilirliğini teyit etmiştir” dedi. Karar, özellikle gelişmekte olan kadın futbol liglerinde çalışan oyuncular için önemli bir güvence oluşturuyor.
Küresel boyutta kadın futbolunda dönüşüm
FIFA’nın 2021’de getirdiği doğum izni düzenlemeleri, kadın futbolunun profesyonelleşmesi yolunda atılmış en önemli adımlardan biri. Bu kurallar, sadece doğum iznini değil, aynı zamanda emzirme molaları ve çocuk bakımı desteğini de kapsıyor. Dünya genelinde kadın futbolcular, özellikle Asya ve Afrika’daki bazı liglerde bu tür güvencelere sahip değil. CAS kararı, kadın sporcuların hakları konusunda küresel bir standart oluşturma potansiyeli taşıyor. FIFPRO, diğer spor dallarındaki benzer davalara da emsal teşkil edecek bu kararın, spor endüstrisinde toplumsal cinsiyet eşitliğini ilerleteceğini belirtiyor.
Karar, ABD ve Avrupa’da kadın sporcuların örgütlülüğü ve sendikalaşma çabalarıyla da paralellik gösteriyor. 2022’de ABD Kadın Milli Futbol Takımı’nın eşit ücret davasını kazanması ve 2023’te Avustralya’da kadın futbolcuların toplu sözleşme görüşmeleri, bu alandaki ilerlemenin göstergesi. CAS’ın Gothberg kararı, kadın futbolcuların iş güvencesini hukuki zemine oturterek, spor kulüplerinin keyfi uygulamalarının önüne geçmeyi hedefliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de kadın futbolu henüz emekleme aşamasında olup, profesyonel liglerde oyuncu hakları konusunda yasal düzenlemeler sınırlıdır. CAS’ın Gothberg kararı, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) için bağlayıcı olmamakla birlikte, uluslararası spor hukukunda önemli bir referans noktasıdır. Türkiye’de kadın futbolcuların hamilelik durumunda iş güvencesi ve doğum izni hakları, mevcut iş kanunu kapsamında olsa da, futbol özelinde net düzenlemeler yoktur. Bu karar, TFF’yi ve spor kulüplerini kadın futbolcuların çalışma koşullarını iyileştirmeye teşvik edebilir. Ayrıca, Türkiye’nin kadın sporcuların hakları konusunda AB normlarına uyum çabaları kapsamında, bu tür emsal kararların dikkate alınması önem taşımaktadır.
