Son yıllarda sıkça dile getirilen "feminizm erkekleri işsiz bıraktı" söylemi, ekonomik gerçeklerle örtüşmüyor. Yeni araştırmalar, geleneksel erkek geçim modelinin çöküşünün asıl nedeninin feminist hareketler değil, küresel ekonominin yapısal dönüşümü olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle üniversite mezunu olmayan genç erkekler, işgücü piyasasında benzersiz zorluklarla karşı karşıya. Bu durum, aile yapılarından siyasi tercihlere kadar geniş bir yelpazede derin toplumsal etkiler yaratıyor.
Ekonomik Dönüşüm ve Geleneksel Roller
Geçtiğimiz yüzyılın büyük bölümünde, özellikle Batı toplumlarında, erkeklerin aile geçimini sağlaması beklenen bir normdu. Bu model, sanayi devrimiyle birlikte güçlenen ve erkek işgücüne dayanan bir ekonomik yapının ürünüydü. Ancak 20. yüzyılın sonlarından itibaren hizmet sektörünün yükselişi, üretimin otomasyonu ve küreselleşme ile birlikte bu yapı köklü bir değişime uğradı. Bugün, özellikle gelişmiş ekonomilerde, imalat sektöründeki istihdam hızla azalırken, hizmet ve bilgi yoğun sektörler öne çıkıyor. Bu yeni ekonomide, yüksek öğrenim görmemiş erkekler, kadınlara kıyasla daha dezavantajlı bir konumda. Araştırmalar, üniversite mezunu olmayan genç erkeklerin işsizlik oranlarının, aynı eğitim seviyesindeki kadınlara göre daha yüksek olduğunu gösteriyor. Üstelik bu erkekler, iş bulduklarında bile genellikle düşük ücretli, güvencesiz ve yarı zamanlı işlerde çalışmak zorunda kalıyor.
Öte yandan, kadınların işgücüne katılım oranlarındaki artış, bu dönüşümle paralel ilerledi. Eğitim seviyesindeki yükselme ve hizmet sektöründeki iş imkanları, kadınlara yeni kariyer yolları açtı. Bu durum, aile içi gelir dağılımını ve rollerini de doğal olarak etkiledi. Artık çift maaşlı haneler yaygınlaşırken, tek başına erkek maaşıyla geçinmek birçok aile için lüks haline geldi. Yani, "kadınlar iş hayatına atıldı, erkekler yerini kaybetti" tezi aslında sürecin yalnızca bir kısmını anlatıyor; asıl itici güç, ekonomik yapıdaki derin değişimdi.
Küresel Boyut ve Toplumsal Sonuçlar
Bu dönüşüm yalnızca gelişmiş ülkelerle sınırlı değil; gelişmekte olan ülkelerde de benzer dinamikler gözlemleniyor. Küresel tedarik zincirlerinin yeniden yapılanması, üretimin Asya'ya kaydığı süreçte Batılı ülkelerdeki mavi yakalı işçiler büyük kayıplar yaşadı. Bu durum, özellikle ekonomik olarak dışlanmış genç erkekler arasında siyasi hoşnutsuzluklara yol açıyor. Popülist hareketlerin yükselişi, göç karşıtlığı ve ticaret savaşlarının arkasında, bu ekonomik güvensizliğin önemli bir rol oynadığı sıklıkla dile getiriliyor. Dolayısıyla, sadece bir aile modelinin değişmesi değil, aynı zamanda siyasi istikrarı tehdit eden toplumsal bir kırılma söz konusu.
Sosyologlar ve ekonomistler, bu tablonun kalıcı olduğu görüşünde. Teknolojik gelişmeler ve yapay zekanın işgücü piyasasını daha da dönüştürmesi beklenirken, eğitimli olmayan erkeklerin istihdam sorunlarının büyüyerek devam edeceği öngörülüyor. Bu durum, toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden tanımlanmasını zorunlu kılarken, aynı zamanda hükümetlerin işsizlikle mücadele ve eğitim politikalarını gözden geçirmesini gerektiriyor. Aksi takdirde, ekonomik eşitsizliklerin daha da derinleşmesi ve toplumsal dokunun zayıflaması kaçınılmaz görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer bir dönüşüm yaşanıyor. Tarım ve sanayi sektöründeki istihdam kayıpları, özellikle genç ve eğitimsiz erkekleri olumsuz etkiliyor. İnşaat ve imalat sektörlerindeki dalgalanmalar, bu kesimin işsizlik oranlarını yükseltiyor. Bu durum, aile yapısını ve toplumsal dinamikleri etkilerken, göç dalgalarına ve kentsel dönüşüme de yansıyor. Türkiye'nin, artan kadın istihdamını daha da teşvik etmesi ve genç erkeklere yönelik mesleki eğitim programlarını güçlendirmesi, bu küresel sorunla başa çıkmak için kritik önem taşıyor. Ayrıca, bu dönüşümün siyasi sonuçları da göz ardı edilmemeli; ekonomik güvensizlik, toplumsal huzursuzluğu besleyebilir.
