Philadelphia'da federal kolluk kuvvetlerinin görev sırasında maske takmasını yasaklayan kent yönetmeliği, bir federal yargıç tarafından geçici olarak bloke edildi. ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), haziran ortasında kente dava açarak söz konusu düzenlemenin açıkça anayasaya aykırı olduğunu ve federal yetkililerin görevlerini yerine getirmesini engellediğini öne sürmüştü. Yargıcın kararı, yönetmeliğin yürürlüğe girmesine saatler kala geldi.
Yasağın Arka Planı ve Hukuki Süreç
Philadelphia Kent Konseyi, mayıs ayında kabul ettiği bir düzenlemeyle, kamuya açık alanlarda yüzü kapatan giysiler veya maskeler takılmasını yasaklamıştı. Ancak bu yasak, sağlık nedenleriyle maske takılmasını kapsamıyordu. Düzenleme, özellikle federal ajanların kimliklerini gizlemek amacıyla maske takmasını hedef alıyordu. Adalet Bakanlığı, bu düzenlemenin federal memurların görevlerini ifa etmesini engellediğini ve anayasanın üstünlük maddesini (Supremacy Clause) ihlal ettiğini savundu. Dava dilekçesinde, şehrin federal yasaları ve düzenlemeleri geçersiz kılmaya çalıştığı belirtildi.
Federal Yargıç Timothy Savage, 17 Temmuz'da verdiği geçici tedbir kararında, Adalet Bakanlığı'nın argümanlarını haklı bularak yönetmeliğin federal kolluk kuvvetleri için uygulanmasını durdurdu. Yargıç, düzenlemenin federal yetkililerin üniformalarını ve teçhizatlarını etkilediğini ve bu durumun federal çıkarlara zarar verebileceğini ifade etti. Karar, davanın esası hakkında nihai bir hüküm değil; süreç devam ediyor.
Bölgesel ve Ulusal Boyut
Bu dava, eyaletler ve federal hükümet arasındaki yetki çatışmasının yeni bir örneği olarak dikkat çekiyor. Philadelphia, son yıllarda federal kolluk kuvvetlerinin kent sınırları içindeki faaliyetlerine sınırlamalar getiren bir dizi düzenleme kabul etmişti. Özellikle 2020'deki George Floyd protestoları sonrası, şehir polisinin federal ajanlarla işbirliğini kısıtlayan yasalar çıkarılmıştı. Mevcut yönetmelik, federal ajanların maske takarak kimliklerini gizlemesinin şeffaflığı zedelediğini ve kamuoyunda güvensizlik yarattığını öne sürüyordu.
Ancak Adalet Bakanlığı, bu tür düzenlemelerin federal soruşturmaları ve operasyonları engellediğini savunuyor. Bakanlık, Philadelphia'nın yönetmeliğinin özellikle uyuşturucu kaçakçılığı ve organize suçla mücadele eden federal ajanların güvenliğini tehlikeye attığını belirtiyor. Maske takmak, kimi zaman ajanların kimliklerinin suç örgütleri tarafından tespit edilmesini önlemek için kritik bir güvenlik önlemi olarak görülüyor. Karar, diğer şehirlerdeki benzer düzenlemeler için de emsal teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu karar, ABD'de eyalet-federal yetki çatışmasının bir örneği olmakla birlikte, doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir yönü bulunmamaktadır. Ancak küresel bağlamda, devletlerin güvenlik gerekçesiyle bireysel özgürlüklere müdahalesi ile federal düzeydeki yetki paylaşımı arasındaki dengeyi yansıtması açısından önemlidir. Türkiye, kendi iç hukukunda benzer yetki tartışmaları yaşamamakla birlikte, uluslararası hukukta kolluk kuvvetlerinin operasyonel gizliliği ile şeffaflık talepleri arasındaki gerilimi yakından izlemektedir. Bu dava, özellikle terörle mücadele ve organize suçla savaş gibi alanlarda güvenlik önlemlerinin sınırlarına ilişkin uluslararası bir emsal oluşturabilir.
