Federal Reserve Guvernörü Lisa Cook, Pazartesi günü yaptığı açıklamada yapay zekâ (YZ) talebindeki artışın enflasyonist etkilerinin "genişlediğini" ve bunun tüm ekonomi için sonuçlar doğurduğunu söyledi. Oakland Tech Week konferansındaki açılış konuşmasında Cook, çip gibi YZ ile ilgili malların fiyatlarının arttığını ve bu durumun diğer sektörlere de yayılabileceğini belirtti.
Yapay Zekâ Talebi ve Enflasyon Bağlantısı
Cook, yapay zekâ teknolojilerine olan talebin hızla artmasının, başta yarı iletkenler olmak üzere ilgili donanım ve hizmet fiyatlarını yukarı çektiğini vurguladı. Bu durumun sadece teknoloji sektörüyle sınırlı kalmayıp, enerji, lojistik ve imalat gibi alanlara da sıçrayabileceğini ifade etti. Özellikle veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacı ve soğutma sistemleri gibi altyapı yatırımlarının maliyetleri yukarı taşıdığını belirten Cook, bunun genel fiyat seviyesi üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşturduğunu söyledi.
Fed yetkilisi, yapay zekânın verimlilik artışı yoluyla uzun vadede dezenflasyonist etki yapabileceğini, ancak kısa vadede arz kısıtları nedeniyle enflasyonu körükleyebileceğini ifade etti. Çip üretimindeki darboğazlar, nitelikli iş gücü eksikliği ve tedarik zinciri sorunları bu baskının başlıca nedenleri arasında gösteriliyor. Cook, bu dinamiklerin para politikası kararlarında dikkate alınması gerektiğini ima etti.
Küresel Ekonomi ve Piyasalar Üzerindeki Yansımalar
Yapay zekâ yatırımları son yıllarda küresel ölçekte rekor seviyelere ulaştı. ABD'de teknoloji devleri başta olmak üzere birçok şirket, YZ altyapısına milyarlarca dolar harcıyor. Bu talep artışı, başta Tayvan, Güney Kore ve Japonya olmak üzere yarı iletken üreticileri üzerinde yoğunlaşmış durumda. Çip fiyatlarındaki artış, otomotivden beyaz eşyaya kadar geniş bir yelpazede maliyetleri yükselterek tüketici fiyatlarına yansıyor.
Fed'in enflasyonla mücadelede faiz politikasını belirlerken bu yeni faktörü de göz önünde bulundurması bekleniyor. Cook'un açıklamaları, piyasalarda Fed'in gelecekteki faiz indirimlerini erteleyebileceği yönünde bir algı oluşturdu. Analistler, YZ kaynaklı maliyet artışlarının kalıcı hale gelmesi durumunda merkez bankalarının daha uzun süre sıkı para politikası izlemek zorunda kalabileceğini belirtiyor.
Öte yandan, yapay zekânın verimlilik artışı sağlayarak uzun vadede fiyatları düşürebileceği görüşü de korunuyor. Ancak Cook, bu etkinin görülmesi için zamana ihtiyaç olduğunu ve geçiş döneminde enflasyonist baskıların devam edebileceğini söyledi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yapay zekâ devriminde hem fırsatları hem de riskleri barındıran bir konumda. Ülke, genç nüfusu ve teknolojiye artan ilgisiyle YZ alanında potansiyel taşısa da, yarı iletken ve ileri teknoloji ürünlerinde dışa bağımlılığı nedeniyle küresel çip fiyatlarındaki artışlardan olumsuz etkilenebilir. Enflasyonla mücadelede zorlu bir dönemden geçen Türkiye için, YZ kaynaklı maliyet artışları ithalat fiyatları üzerinden ek bir baskı oluşturabilir. Ayrıca, Fed'in faiz politikasını bu yeni faktöre göre şekillendirmesi, küresel sermaye akımları ve TL üzerinde dolaylı etkiler yaratabilir. Türkiye'nin yerli ve milli YZ altyapısına yatırım yapması, bu tür dışsal şoklara karşı dayanıklılığı artıracaktır.
