ABD Merkez Bankası (Fed), ülkenin en büyük bankalarının ciddi bir ekonomik çöküş senaryosunda toplam 700 milyar dolar kayıp yaşayacağını ancak sermaye tamponlarının bu kaybı karşılamaya yeterli olduğunu açıkladı. Fed’in yıllık stres testi sonuçlarına göre, 31 büyük banka ağır bir resesyon ve finansal kriz ortamında sağlam kalmayı başaracak. Test, bankaların varsayımsal bir senaryoda %10 işsizlik oranı, %40 hisse senedi düşüşü ve %20 konut fiyatı düşüşüyle başa çıkıp çıkamayacağını ölçtü. Sonuçlar, bankaların 2020’deki COVID-19 şokundan bu yana sermaye seviyelerini önemli ölçüde artırdığını gösterdi.
Testin ayrıntıları ve piyasa etkisi
Fed’in en kötü senaryosu, ticari gayrimenkul piyasasında %40 değer kaybı, kurumsal borçlanma spreadlerinde ciddi genişleme ve 10 büyük bankanın türev piyasalarda büyük kayıplar yaşamasını içeriyor. Bu koşullar altında bankaların toplam kredi zararları 700 milyar doları bulurken, risk ağırlıklı varlıkların düzenleyici asgari seviyenin üzerinde kalması bekleniyor. JPMorgan Chase, Goldman Sachs ve Bank of America gibi bankalar, test sonuçlarının ardından temettü ödemelerini artırma kararı aldı. Goldman Sachs hisse başına temettüyü 3,00 dolara, JPMorgan ise 1,25 dolara yükseltti. Bu hamleler, bankaların sermaye konforunun yüksek olduğu yönünde piyasalara güven sinyali verdi. Ancak analistler, ticari gayrimenkul risklerinin hâlâ en büyük kırılganlık olduğunu vurguluyor. Stres testi, 2008 krizinden sonra uygulamaya konulan Dodd-Frank düzenlemelerinin etkisini de ortaya koyuyor: Bankalar şimdi daha yüksek sermaye oranlarına sahip ve likit varlıklarını artırmış durumda. Fed Başkanı Jerome Powell, testin “sistemin dayanıklılığını kanıtladığını” ancak yeni risklere karşı dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
Küresel boyut ve diğer merkez bankalarına etkisi
Fed’in stres testi sonuçları, küresel finansal istikrar açısından önemli bir referans noktası. Avrupa Merkez Bankası ve İngiltere Merkez Bankası, kendi stres testlerini yılın ilerleyen dönemlerinde açıklayacak. ABD bankalarının kayıp tahmini, küresel bir resesyon durumunda diğer ülkelerin bankalarının da benzer büyüklükte sermaye kaybı yaşayabileceğine işaret ediyor. Özellikle Avrupa bankaları, ticari gayrimenkule daha yüksek maruziyetleri ve daha düşük karlılıkları nedeniyle ABD’deki kadar güçlü görünmüyor. Asya’da ise Çin bankaları, emlak ve yerel yönetim borçları nedeniyle farklı riskler taşıyor. Stres testi, uluslararası bankaların ABD kolu olan yabancı kuruluşları da kapsıyor; Deutsche Bank ve Barclays gibi bankalar testi geçti. Sonuçlar, küresel finansal sistemin temel şoklara karşı daha dirençli olduğunu ancak kırılganlıkların bölgesel farklılıklar gösterdiğini ortaya koyuyor. Piyasa uzmanları, enflasyon ve faiz artışlarının bankaların net faiz marjlarını nasıl etkilediğini de yakından izliyor. Fed’in gelecekteki stres testi senaryolarına iklim değişikliğine bağlı riskleri de ekleme planı bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fed’in stres testi sonuçları, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için dolaylı ancak önemli çıkarımlar taşıyor. ABD bankalarındaki 700 milyar dolarlık varsayımsal kayıp, küresel kredi sıkılaşmasına ve risk iştahının azalmasına yol açabilir. Bu durum, Türkiye gibi yüksek dış finansman ihtiyacı olan ülkelerin borçlanma maliyetlerini artırabilir. Ayrıca, ABD’de ekonomik bir çöküş, Türkiye’nin ihracatını ve turizm gelirlerini olumsuz etkileyebilir. Türk bankacılık sektörü ise, BDDK düzenlemeleri sayesinde ABD’deki kadar yüksek sermaye yeterlilik oranlarına sahip olmasa da, 2018 kur krizinden sonra daha muhafazakar bir risk yönetimi benimsedi. Stres testi, küresel bağlantılılık göz önüne alındığında, Türkiye’nin makro ihtiyati politikalara devam etmesi gerektiğini hatırlatıyor. Türk bankalarının yabancı para pozisyonları ve ticari gayrimenkul kredileri izlenmesi gereken kritik alanlar.
