Fed'in bu hafta aldığı şahin politika kararı, doların yükselişini sürdüreceği beklentilerini güçlendirirken, aralarında hedge fonların da bulunduğu döviz yatırımcıları dolar alım opsiyonlarına yoğun ilgi gösteriyor. Piyasa verilerine göre dolar karşısında işlem gören başlıca para birimlerini kapsayan opsiyon kontratlarında alım yönlü pozisyonlar son iki günde belirgin şekilde arttı. Yatırımcılar, Fed'in faizleri daha uzun süre yüksek tutacağı yönündeki sinyallerinin ardından doların daha da değer kazanacağını fiyatlıyor.
Gelişmenin Arka Planı
ABD Merkez Bankası, Çarşamba günü politika faizini beklendiği gibi sabit bıraktı ancak 2024 yılına ilişkin projeksiyonlarında önemli değişiklikler yaptı. Yetkililer, bu yıl için faiz indirimi beklentilerini bir önceki tahmin olan 75 baz puandan 25 baz puana düşürdü. Başkan Jerome Powell, enflasyonun henüz hedefe yaklaşmadığını ve daha fazla kanıt görmeden faiz indirimine gitmenin uygun olmadığını vurguladı. Bu açıklamalar, yılbaşından bu yana zaten güçlü seyreden dolar endeksini (DXY) daha da yukarı taşıdı. JPMorgan ve Goldman Sachs gibi büyük yatırım bankaları da kısa vadeli dolar pozisyonlarını artırdı.
Opsiyon piyasasında hareketlilik sadece hedge fonlarla sınırlı değil. Kurumsal portföy yöneticileri de faiz farkının açılmasıyla birlikte doları diğer para birimlerine tercih ediyor. Bloomberg verilerine göre, euro/dolar paritesinde vadeli alım opsiyonlarının hacmi son bir haftada yüzde 40 artış kaydetti. Benzer bir talep Japon yeni karşısında da görülüyor. Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) faiz artırımına gitmesine rağmen, Japon yeni dolar karşısında son 34 yılın en düşük seviyelerine geriledi. Uzmanlar, Fed'in şahin duruşu ile BoJ'un güvercin politikaları arasındaki farkın, carry trade işlemlerini yeniden cazip hale getirdiğine dikkat çekiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Doların güçlenmesi, gelişmekte olan piyasalar (GOP) için yeni bir baskı dalgası anlamına geliyor. Güçlü dolar, bu ülkelerdeki dolar cinsi borç yükünü artırırken, sermaye çıkışlarını hızlandırıyor. Brezilya reali, Türk lirası ve Güney Afrika randı dolar karşısında sınırlı da olsa değer kaybı yaşadı. Asya'da ise Çin yuanı, zayıf iç ekonomik veriler ve deflasyon endişeleriyle dolara karşı dibe yaklaştı. Güney Kore wonu ve Tayvan doları da benzer baskılarla karşı karşıya.
Dolar talebinin artması, küresel ticaret dinamiklerini de etkiliyor. Emtia fiyatları, dolar cinsi olduğu için yükselen dolar karşısında geriliyor. Bu durum, ihracatçı ülkeler için gelir kaybı anlamına gelirken, ithalatçı ülkelerin maliyetlerini bir miktar hafifletebilir. Ancak genel tablo, dünya ekonomisi için bir risk unsuru olarak öne çıkıyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası yetkilileri, güçlü doların küresel büyüme üzerinde soğutucu etkisi olabileceği uyarısı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Doların küresel ölçekte değer kazanması, Türkiye ekonomisi için iki yönlü bir etki yaratıyor. Bir yandan TL üzerindeki baskıyı artırarak enflasyonist riskleri yükseltebilir; diğer yandan TCMB’nin sıkı para politikasını devam ettirme ihtiyacını pekiştiriyor. Türkiye’nin ithalat ağırlıklı enerji ve hammadde faturası dolarla yuvarlandığından, güçlü dolar cari açık üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Öte yandan, ihracatçı firmalar için fiyat rekabeti avantajı doğabilir. Ancak küresel talep daralması bu avantajı sınırlayabilir. Önümüzdeki dönemde yabancı sermaye akışının zayıf kalması ve TL’nin reel olarak değer kaybının sürmesi beklenebilir.
