Cuma günü açıklanan güçlü ABD istihdam verileri, enflasyon ve faturalarıyla mücadele eden borçlular için kısa vadede bir umut ışığı gibi görünse de, uzun vadede bu durum çift taraflı bir kılıca dönüşebilir. Federal Rezerv'in (Fed) faiz artırımlarında geç kaldığı endişeleri giderek artarken, özellikle kredi kartı, konut kredisi ve öğrenci kredisi borçluları için zorlu bir süreç başlayabilir. Piyasalar, Fed'in enflasyonu kontrol altına almak için daha agresif adımlar atacağını fiyatlarken, borçlanma maliyetlerinin daha da yükselmesi bekleniyor.
Güçlü istihdam verisinin ardından faiz beklentileri yükseldi
ABD Çalışma Bakanlığı'nın Cuma günü yayımladığı verilere göre, tarım dışı istihdam Mart ayında beklentilerin oldukça üzerinde 303.000 kişi arttı. İşsizlik oranı ise yüzde 3,8'e gerileyerek işgücü piyasasının ne denli sıkı olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Bu veri, Fed'in enflasyonla mücadelede daha şahin bir duruş sergilemesi gerektiği yönündeki görüşleri güçlendirdi. Zira güçlü işgücü piyasası, ücretlerin yukarı yönlü baskı altında kalmasına neden oluyor ve bu da fiyat istikrarını tehdit ediyor.
Ancak bu durum, borçlular için bir ikilem yaratıyor: Bir yandan istihdam piyasasının güçlü olması işini kaybetme riskini azaltırken, diğer yandan Fed'in faizleri daha uzun süre yüksek tutması veya yeniden artırması, kredi kartı, araba kredisi ve konut kredisi gibi borçların maliyetini katlayabilir. Özellikle değişken faizli kredilerde aylık taksitlerin belirgin şekilde yükseldiği gözlemleniyor. Fed'in 2022'den bu yana sürdürdüğü sıkılaşma döngüsünde politika faizini 500 baz puan artırmasına rağmen, enflasyon hala hedef olan yüzde 2'nin oldukça üzerinde seyrediyor. Bu durum, merkez bankasının faiz artışlarında çok geç kaldığı yönündeki eleştirileri yeniden gündeme getirdi.
Küresel yansımalar ve Türkiye'ye etkileri
Fed'in para politikasındaki bu sıkılaşma dalgası sadece ABD ekonomisini değil, gelişmekte olan ülkeleri de doğrudan etkiliyor. Yüksek ABD faizleri, doları güçlendirerek gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı yaratıyor ve bu ülkelerin ithalat fiyatlarını artırıyor. Türkiye gibi enerji ve hammadde ithalatına bağımlı ekonomilerde bu durum, ithal enflasyonu körükleyerek döviz kuru istikrarını bozabiliyor. Ayrıca, küresel risk iştahındaki daralma, Türkiye gibi yüksek dış finansman ihtiyacı olan ülkeler için sermaye girişlerini zorlaştırıyor.
Uzmanlar, Fed'in faiz indirimine yılın ikinci yarısından önce gitmeyebileceğini ve hatta ekonomik verilerin kötüleşmesi halinde faizleri yeniden artırabileceğini belirtiyor. Bu belirsizlik ortamı, gelişmekte olan ülke merkez bankalarını temkinli olmaya itiyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) da politika faizini yüzde 50'ye yükselterek sıkı duruşunu sürdürürken, Fed'in olası yeni bir şokunun TL üzerinde yaratacağı baskıyı dengelemeye çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fed'in faiz artırımlarında geç kalması ve ABD'deki güçlü istihdam verileri, küresel borçlanma maliyetlerini yukarı çekerek Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomileri olumsuz etkiliyor. Yüksek ABD faizleri, doların değerlenmesine yol açarak TL üzerinde baskıyı artırabilir. Bu durum, Türkiye'nin ithalat faturasını kabartırken enflasyonla mücadeleyi zorlaştırıyor. Ayrıca, küresel sermayenin ABD'ye yönelmesi, TCMB'nin faiz politikasını daha da karmaşık hale getiriyor. Türkiye'nin büyüme hedefleri ile enflasyonla mücadelesi arasındaki dengeyi koruması kritik önem taşıyor. Önümüzdeki dönemde, Fed'in hamleleri Türk lirasının istikrarı ve Türkiye ekonomisinin kırılganlığı açısından belirleyici olacak.
